Biologische landbouw en voedselvoorziening

In het NRC handelsblad van 16 April stond een artikel van drie landbouwspecialisten die pleitten voor het verbeteren van de gangbare landbouw. Zij verweten de voorstanders van de biologische landbouw dat deze methode nooit genoeg voedsel op zou leveren voor de hele wereldbevolking. Volgens hen zou er een verdubbeling van de voedselproductie nodig zijn om aan de behoeften tegemoet te komen. In een reactie op dit artikel stellen biologische landbouwspecialisten dat honger niet zozeer een probleem is van een tekortschietende voedselproductie, maar vooral het gevolg van ‘armoede, machtsverhoudingen, bovenmaatse leefstijl in het Westen en politieke onwil’.

Hoewel het ene artikel positie kiest tegen de biologische landbouw en het andere artikel het belang van biologische landbouw verdedigt, viel mij vooral op hoezeer ze eigenlijk met elkaar overeenkomen in het signaleren van de problemen: honger en de instortende ecosystemen. Het artikel dat van leer trekt tegen de biologische landbouw, eindigt in een pleidooi voor verdere ‘ecologische modernisering’ van de gangbare landbouw. En de biologische landbouw was natuurlijk altijd al voor ecologisch verantwoord boeren.

Bij de ene partij leidt het signaleren van de problemen tot het zoeken naar oplossing op macroniveau: we moeten de wereld voedsel productie verdubbelen anders gaan er een hoop mensen dood, maar we moeten dat wel ecologisch verantwoord doen, anders gaat het op termijn helemaal mis. Zij zien in de cijfers dat het niet goed gaat, en zullen pas gerustgesteld zijn door statistieken die laten zien dat er minder mensen honger leiden en de degradatie van ecosystemen minder hard gaat.

De andere partij neem een veel concreter uitgangspunt: Afrikaanse boeren die zich niet druk maken om de wereldvoedselproductie, maar gewoon genoeg willen verbouwen om zelf genoeg te eten te hebben, en hun producten te kunnen verkopen voor geld. Voor hen is een duurzaam hoge opbrengst en het tegengaan van de degradatie van ecosystemen een dagelijkse zorg. Of de oplossingen daarvoor nu biologisch of gangbaar zijn, dat maakt hen niet uit. De auteurs noemen allerlei voorbeelden waarbij boeren de opbrengst en duurzaamheid van hun landbouwmethoden verbeteren door op kleine schaal te experimenteren.

Dat stemt hoopvol zou je zeggen. Het probleem is dat veel boeren in ontwikkelingslanden helemaal geen ruimte hebben om te experimenteren. Zij hebben slechts toegang tot informatie die hen wordt aangeboden door ‘grote spelers’, en dat zijn vaak internationale bedrijven die belang hebben bij het verkopen van veel pesiticiden, kunstmest en genetisch gemanipuleerde zaden. Als boeren geld willen verdienen met grootschalige landbouw, zijn ze al gauw met huid en haar overgelverd aan lokale geldschieters om alle ‘inputs’ te kunnen betalen. Het ontwikkelen van genetisch gemanipuleerde gewassen (de oplossing voor de wereldvoedsel problematiek volgens ‘gangbare’ landbouwspecialisten) verergert deze vicieuze cirkel. De boeren kunnen zelf geen zaden meer achterhouden van hun oogst, maar moeten steeds nieuwe zaden kopen. Een mislukte oogst, en je zit vast aan een schuld waar je nooit meer vanaf komt.

Nu gangbare landbouwspecialisten oog hebben gekregen voor de lange termijn ecologische effecten van hun technieken, mogen we hopen dat oog voor het ontwikkelen van ‘arme-boervriendelijke’ landbouwtechnieken het volgende agendapunt wordt voor landbouwspecialisten.

Links: Ifoam
World food organisation

Deze entry werd gepost op Thursday, 28 April 05 om 10:48 uur in de rubriek Maatschappij. Je kan een reactie achterlaten, of backtracken vanaf je eigen site.