Intelligent Design II: is God eigenlijk een soort heks?
Gepost door Kim
Ik snap niets van dat hele Intelligent Design verhaal. Volgens antropologen is de standaard reactie van mensen op dingen die gebeuren maar die ze niet kunnen verklaren: ‘iemand’ veroorzaakt dat. Zo kun je bijvoorbeeld het verschijnsel hekserij in verschillende culturen begrijpen: als je iets slechts overkomt, dan moet dat wel door iemand anders veroorzaakt zijn. De Intelligent Design theorie verklaart iets dat door de meeste mensen positief wordt gewaardeerd, namelijk het ontstaan van leven. Maar verklaart het dan ook de ’slechte’ dingen die gebeuren? Is het vergelijkbaar met denkbeelden over hekserij?
De reden waarom ik deze vraag stel, is eigenlijk om iets te zeggen over het godsbeeld dat achter zo’n theorie schuil zou gaan: een God die het leven heeft ontworpen, maar ook enorm verspillend is, zoals Marcel Hulspas betoogt, en om de haverklap soorten laat uitsterven. Wat heb je aan zo’n God? Als je dit soort ideeën introduceert in het hoger onderwijs, hoe ga je dan om met de onvermijdelijke conclusie dat God ook de Afrikanen laat uitsterven door een aids-epidemie te laten ontstaan, of de Joden door Hitler op de wereld te zetten?
Ik heb te weinig verstand van biologie om iets tegen de evolutieleer of tegen het idee van Intelligent Design in te kunnen brengen. Debat daarover lijkt me prima, wetenschap bestaat bij de gratie van debat. Maar over de maatschappelijke consequenties heb ik wel een mening: Ik pleit ervoor dat voordat ‘Intelligent Design’ als alternatieve theorie op school wordt bestudeerd ook de ‘morele implicaties’ ervan goed worden doordacht. Met het griezelige fenomeen van sociaal darwinisme zijn we al bekend. Maar een God waarvan op wetenschappelijke gronden wordt vermoedt dat hij Afrikanen uitroeit? Ik weet niet of ik de tere kinderzieltjes van pubers daarmee wil belasten. Of zou God eigenlijk een soort heks zijn? En kunnen we kinderen niet snel genoeg aan dat idee laten wennen?
Plaats op MSN Reporter
Plaats op eKudos
Plaats op NUjij
May 26th, 2005 19:28
eeh, ik vind dat je helemaal gelijk hebt met je vragen — maar dit hoort wél thuis in de godsdienstles. Het feit dat het wetenschappelijk aannemelijk is dat er een Intelligentie achter het ontstaan van leven zit, hoeft nog niet te betekenen dat dat een prettige Intelligentie is. Dubieus trouwens dat skepsis.nl een theologisch argument gebruikt om ID af te serveren. Ik krijg een heel erg ‘de pot verwijt de ketel dat ie zwart ziet’-gevoel…
Over je theologische opmerkingen ga ik nog even nadenken
May 26th, 2005 19:56
Wat mij betreft is het laatste woord niet aan de biologie en niet aan de theologie, maar aan de filosofie.
Het bewijs van een God valt wetenschappelijk moeilijk te leveren, net zo min als het ultieme bewijs van de evolutieleer. In de woorden van Tom Willis, directeur van de Creation Science Association for Mid America: ‘ Het is onmogelijk je terug te trekken in je laboratorium om de eerste vis te maken.’
De aanname voor intelligent design komt echter ook uit wetenschappelijke kringen en staat ver af van hekserij. Dr. Irving Laslo bijvoorbeeld, een gezaghebbend wetenschapper en filosoof, stelt dat het opvallend is hoe intelligent het heelal in elkaar steekt. De meest recente waarnemingen wijzen volgens hem op de kosmos als een coherent, fijn afgestemd, onderling verbonden geheel.
“…de post-Darwinistische biologie ontdekt op dit moment dat de biologische evolutie niet eenvoudigweg het resultaat is van toevallige mutaties, onderhevig aan natuurlijke selectie. De co-evolutie van alle dingen met alle andere dingen in het levensweb van de aarde is een systematisch proces met een ingebouwde dynamiek. Zij maakt deel uit van de evolutie van het universum- van elementaire deeltjes, naar spiraalnevels, sterren en planeten.”
(”Kosmische Visie”, Ervin Laszlo, p. 72)
In het samenspel van mens en natuur is dus duidelijk meer aan de hand dan louter de overlevingsstrijd die Darwin waarnam. Het heeft dan ook helemaal niks met hekserij te maken om hierover na te denken. Integendeel, het lijkt mij juist heel verrijkend om de recente waarnemingen in de Biologische wetenschap te delen met middelbare scholieren en HBO-studenten.
De theorie over het onstaan van leven binnen het universum ontstijgt echter het specifieke vakgebied van de Biologie. Waar het dus gaat om het formuleren van een theorie die de recente wetenschappelijke waarnemingen op het gebied van de Biologie, Chemie Natuur- en Sterrenkunde plaatst binnen het kader van de grote levensvragen zoals “Waar komen we vandaan?†en “ Waar gaan we naar toe?†dan lijkt me dat bij uitstek het terrein van de filosofie. Al sinds Socrates levert deze geesteswetenschap uitdagende vragen en antwoorden die andere wetenschappen inspireren tot nader onderzoek. Reden te meer om studenten uit te dagen en te laten spelen met zowel de Evolutieleer als ID.
May 26th, 2005 20:10
Verder deel ik wat Minister van der Hoeven op haar weblog zegt:
“Zo zou ik een aanhanger zijn van de ID-gedachte, maar dat ben ik helemaal niet. Waar het mij om gaat is dat in de ontmoeting van culturen en religies meer begrip en respect voor elkaars opvattingen wordt betracht. Het debat binnen wetenschap en religie over de relatie tussen deze twee waardevolle pijlers van onze samenleving kan bijdragen aan een beter begrip tussen verschillende bevolkingsgroepen.
En juist in het Onderwijs ligt er een mooie kans om kinderen met totaal uiteenlopende achtergronden met elkaars religieuze overtuigingen of culturele gewoonten kennis te laten maken. Als kinderen er achter komen dat er meer is dat hen bindt dan dat hen scheidt, vind ik dat van grote waarde en bevorderlijk voor het respectvol met elkaar omgaan in de samenleving.
Ik zie het zowel als minister van Onderwijs als minister van Wetenschap nadrukkelijk als mijn taak om reflectie, ontmoeting en verbinding te bevorderen.”
Juist samen filosoferen, met respect voor elkaars waarnemingen en fantasieen, kan hier bij uitstek aan bijdragen.
May 26th, 2005 21:37
frisse wind, mooi gezegd. mega boeiende materie trouwens.
May 27th, 2005 12:29
Oei, ik geloof dat de vergelijking met hekserij niet helemaal goed viel! Maar kijk eens naar hoe hekserij wordt verklaard: het is een functie van het menselijk brein om intentionaliteit toe te schrijven aan iets wat ze niet kunnen verklaren. Dat is precies wat ID doet. nogmaals: ik kan niet beoordelen of id wel of niet plausibel is. ik vind de citaten die je hierboven aanhaalt, frissewind, niet overtuigend. Ik kan ook zeggen: een gezaghebbend bioloog zus en zo, zegt in hele mooie woorden, dat de evolutie een schitterend ongeluk is. er worden in dat citaat namelijk geen afwegingen gemaakt dat de ene theorie, gezien de feiten, sluitender is dan de andere. Mijn punt is, dat de implicatie van het idee van id is, dat die intelligentie helemaal niet goedaardig hoeft te zijn, en dat de deur dus wagenwijd openstaat voor lieden die zeggen dat het God’s wil is dat er nare dingen gebeuren, en dat Hij ervoor zorgt dat de Afrikanen sterven om het ecologisch evenwicht te herstellen op aarde of dergelijke dingen. Denk je dat een biologieleraar er voldoende op is toegerust om dit soort discussies aan te gaan? Ik denk het niet. Ik denk ook, en daar heeft mevrouw van de Hoeven inderdaad gelijk in, dat de gemiddelde biologieleraar nu niet is toegerust om een genuanceerde discussie aan te gaan over de theologische implicaties van de evolutie-leer. Dus ik ben ervoor dat dit soort dingen worden besproken, natuurlijk. Maar wel met de bedenkingen die ik in mijn column besprak.
May 27th, 2005 12:38
Mijn punt wat betreft hekserij nogmaals: als antropoloog heeft hekserij helemaal niet de negatieve connotaties die frissewind impliciet veronderstelt. het is gewoon een fenomeen dat in erg veel samenlevingen voorkomt. de vergelijking is alleen een opstapje naar de vraag of de ‘intelligence’ achter het design goed of slecht is, of net zo neutraal als de randomness die de evolutieleer wordt verondersteld. Nou? wat zeggen de ID aanhangers daarover?
May 29th, 2005 20:26
ID-aanhangers? Ik betaal geen contributie hoor
Wat mij intrigeert aan de nieuwe waarnemingen en de daaruit voortvloeiende theorieen, is dat de samenhang van alles met alles centraal staat. Alles heeft invloed op alles. Zelfs woorden en gedachten op water, zie: http://spaces.msn.com/members/frissewind/Blog/cns!1pc2klFN_CBx5wto0c42kmag!132.entry
De kern van het door mij aangehaalde boek ‘Kosmische Visie’ is dat er een kosmisch veld is dat ten grondslag ligt aan alle dingen, en dat het bewustzijn verbindt van alle individuen en organismen in de biosfeer, zoals het ook deeltjes, sterren en spiraalnevels in de kosmos verbindt. Het veld heet ook wel A-veld of Akasha-veld en sluit aan bij wat anderen het Zero Point Field noemen.
De werking van het veld kun je vergelijken met twee onderzeeërs in de oceaan. Ze zorgen allebei voor een golfslag die kilometers ver reikt en ze beïnvloeden daarmee elkaar en alles wat er verder is in de oceaan. Ieder plantje, en elk steentje is door middel van beweging in het water verbonden met al het overige. Hoewel we het niet kunnen zien, dragen de elkaar kruisende (interfererende golven) informatie over de dingen die deze golven hebben veroorzaakt.
(Zie verder:http://spaces.msn.com/members/frissewind/Blog/cns!1pc2klFN_CBx5wto0c42kmag!127.entry)
Het toeval dat ons geschapen heeft, of Hij die ons geschapen heeft, realiseerde daarmee in elk geval een samenhangend systeem, waarin ‘jouw pijn, mijn pijn’ is en ‘jouw rijkdom, mijn rijkdom’ (oude Ubuntu-filosofie). Met andere woorden: waarin we samen een zijn.
Binnen dat samenhangende stelsel waarin het een het ander onherroepelijk beinvloedt zie ik ook de armoede in Afrika. Deze heeft vooral te maken met de zelfverrijking van het Westen. Slechts 25% wordt veroorzaakt door rampen, oorlog en corruptie, en de rest wordt veroorzaakt door slecht beleid, vooral van het Westen (Bron: FairFood, zie ook http://spaces.msn.com/members/frissewind/Blog/cns!1pc2klFN_CBx5wto0c42kmag!135.entry)
Het toeval van de evolutieleer wordt door velen misbruikt om aan deze misstanden niks te doen, want ‘only the strongest survive!’
Terwijl het uiteindelijk in ons eigen belang is om onze omgeving met zorg en respect te behandelen want onze acties beïnvloeden alles om ons heen, en dat alles bïnvloedt ons weer. Ook de armoede in Afrika.
Uiteraard is deze filosofie (nog) geen stof voor de Biologieles, maar wel interessante kost die tot meer begrip voor elkaar kan leiden. Dat kan nooit kwaad in een samenleving die veel problemen kent met integratie, en een wereld waarin een steeds kleiner deel een steeds groter stuk van de koek krijgt, en de rest van de wereld letterlijk schaamteloos in de stank zet.
May 29th, 2005 21:25
Het punt is dat het er jouw opmerking over of er een goede, slechte of helemaal geen architect achter zit buiten de strikt wetenschappelijke discussie gaat. De vraag naar de morele en theologische implicaties van een verklaring van de werkelijkheid, is strikt genomen niet relevant voor de waarheid ervan. Dat geldt zowel voor evolutie als ID, die beiden beweren wetenschappelijke verklaringen te zijn.
Over de morele implicaties: beiden hebben grote problemen. Evolutionisten zijn er niet vies van om, zoals frissewind opmerkt, de problemen in de wereld goed te praten met een ’survival of the fittest’-theologie (echt waar, in real life meegemaakt). Dat laat onverlet dat orthodoxe christenen etc. niet te blij moeten zijn met ID. De ellende van survival al die miljoenen jaren roept wel de vraag op of deze Intelligentie niet beter de wereld écht in 6 dagen had kunnen scheppen. Was veel efficiënter geweest.
Laat ik even mijn theologische ik opduikelen: de gedachte dat God de wereld geschapen heeft (dat er dus een ID in het leven te ontdekken valt) hoeft niet te betekenen dat God deze ook precies zo gewild heeft, inclusief ellende. In de bijbel wordt de ellende van de wereld toegeschreven aan de zonde. Het scheppingsverhaal lijkt mij een metafoor voor de gedachte dat de zonde van de mens, de hele schepping kapot maakt. Paulus schrijft dat ‘de schepping zucht onder de vergankelijkheid’ en op verlossing door God wacht. De theoloog Berkhof heeft uitgebreid over de evolutietheorie geschreven. Ik geloof dat hij de evolutie ziet als zowel een teken dat God de wereld onderhoudt (de wereld blijft zich ontwikkelen) als een teken van de zondeval (vanwege de ellende die dit met zich meebrengt). Ik ga het eens opzoeken voor je.
September 25th, 2005 16:48
ik houd mijn spreekbeurt over hekserij ben 11 jaar, volwassene denken altjd zow verkeerd na door dingen wat ze niet kunnen verklaren magish te noemen maar het hoeft niet altijd zo te zijn. somigge mensen kunnen zo goed nadenken dat ze die simmele dingetjes over het hoofd zien. en heele intiligente mensen kunnen soms dingen met hun gedachten doen. denk je dat je helderziend bent dan ben je dat mischien ook wel, zo ben ik erachter gekomen hoeje erachter komt of hekserij bestaat of niet. het lich eraan ook weer aan of je in god gelooft of niet want god is eigenlijk ook een heks ooit beseft?? het is wel zo dus
May 20th, 2006 15:51
toyota performance…
toyota performance…
February 25th, 2007 15:18
Ffkkamly…
What is a Ffkkamly. Did you know about all the advantages of your Ffkkamly…
March 15th, 2007 19:16
Cttzmrip…
What is a Cttzmrip. Did you know about all the advantages of your Cttzmrip…
June 8th, 2007 18:10
Vrpsyrje…
What is a Vrpsyrje. Did you know about all the advantages of your Vrpsyrje…
June 8th, 2007 21:08
Edxyjmof…
What is a Edxyjmof. Did you know about all the advantages of your Edxyjmof…
June 8th, 2007 23:10
Kyhordsk…
What is a Kyhordsk. Did you know about all the advantages of your Kyhordsk…
June 9th, 2007 00:10
Bdofnkus…
What is a Bdofnkus. Did you know about all the advantages of your Bdofnkus…
June 9th, 2007 07:06
Orvmcjno…
What is a Orvmcjno. Did you know about all the advantages of your Orvmcjno…
June 14th, 2007 12:14
Fhcfzymr…
What is a Fhcfzymr. Did you know about all the advantages of your Fhcfzymr…
October 16th, 2007 13:06
God rocks!