hetkanWel.nl

Er zijn aanwijzingen dat zowel het aantal als de ernst van bedreigingen tegen vertegenwoordigers van verschillende beroepsgroepen toeneemt. Er is met name vanaf 2002 een plotselinge toename die specifiek is voor Nederland. Dat meldde het Willem Pompe Instituur afgelopen zondag. Verontrustend daarbij is de neiging van slachtoffers om toe te geven aan die bedreigingen…

Procedures
Maandag is het onderzoek ‘Bedreigingen in Nederland’ verschenen, uitgevoerd door Hoogleraar criminologie F. Bovenkerk en enkele onderzoekers van het Willem Pompe Instituut. Bovenkerk vindt dat er ‘behoorlijke’ procedures moeten komen, waarbij mensen zich veilig voelen om melding van een bedreiging te doen. Volgens hem moet de bedreigde niet direct naar de politie stappen, maar moet de beroepsgroep eerst zelf beoordelen of een bedreiging serieus is.

Vooral sommige beroepen
Uit het onderzoek lijkt geconcludeerd te kunnen worden dat bedreigingen in sommige beroepsgroepen vaker voorkomen dan vroeger. Slachtoffers zijn een breed scala aan beroepsbeoefenaars zoals bestuurders, gemeenteambtenaren, politici en opsporingsambtenaren van politie en Justitie, maar ook journalisten, advocaten en notarissen. De gevolgen voor hun zelf maar ook hun omgeving en hun beroepsuitoefening kunnen verstrekkend zijn. Verontrustend in dat verband is de neiging van slachtoffers, zoals ook in ander onderzoek is gedocumenteerd, om toe te geven aan bedreigingen; bijvoorbeeld door het opleggen van zelfcensuur, af te treden, bepaalde maatregelen toch maar niet uit te voeren of anderszins toe te geven aan eisen.

Bedreigingen van (overheids)functionarissen zijn van alle tijden. Voor een deel werden ze, in elk geval tot voor kort, beschouwd als iets dat er nu eenmaal bij hoort: ‘it comes with the job’. Zaken ook waar in het algemeen, een enkele uitzondering daargelaten, schouderophalend aan voorbij kon worden gegaan; meestal was er weinig aanleiding de bedreigingen erg serieus te nemen. Maar recente ernstige incidenten, waaronder de moordaanslagen op Pim Fortuyn en Theo van Gogh, hebben daar verandering in gebracht.

Vooral in Nederland
De stijging van het aantal bedreigingen lijkt een Nederlands verschijnsel te zijn, aldus de hoogleraar. “Het heeft te maken met de politieke verwikkelingen rond Pim Fortuyn. Dat is een interpretatie. Het zal ook iets met het algemene verval van waarden en normen te maken hebben.” Zeker is dat het aantal bedreigingen per e-mail ‘explosief’ is toegenomen. Of er meer gedreigd wordt, “kan ik niet zeggen. Het wordt wel serieuzer genomen”. Bovenkerk zegt dat het verhogen van straffen niet effectief is. Wel helpt het volgens hem om de pakkans te verhogen.

Vervolg op het onderzoek
Het onderzoek van Bovenkerk, gedaan in opdracht van het Programma Politie en Wetenschap, had een ‘verkennend’ karakter. “Dat maakt dat er vooral (nieuwe) vragen worden opgeworpen in plaats van beantwoord.” Centraal in deze verkenning staat de vraag of bedreigingen van (overheids)functionarissen voor wat betreft hun aantal, aard en gevolgen een ontwikkeling doormaken die tot ernst stemt en die nader onderzoek wenselijk maakt.

Onderzocht is in hoeverre een betrouwbaar beeld te schetsen valt op basis van bestaande kennis en informatie. Het resultaat is een breed overzicht van wat er bekend is over bedreigingen van bepaalde categorieën functionarissen, over daders en hun motieven en over slachtoffers en de gevolgen voor hun functioneren. Het verkennende karakter van de studie maakt dat er vooral (nieuwe) vragen worden opgeworpen in plaats van beantwoord. Beantwoording moet onder meer plaatsvinden in een tweetal vervolgstudies in opdracht van Politie en Wetenschap.

Eén vervolgstudie wordt uitgevoerd door het Pompe Instituut en kan beschouwd worden als een follow-up op bovenbeschreven verkenning. Doel is ervan is tweeledig: enerzijds dieper inzicht verwerven in aard, ernst en gevolgen van bedreigingen mede in relatie tot motieven en kenmerken van daders en anderzijds de vraag beantwoorden wat politie en justitie zouden kunnen doen aan het effectief voorkomen of bestrijden van (bepaalde) bedreigingen.

Een tweede vervolgstudie wordt uitgevoerd door het IVA, Instituut voor beleidsonderzoek van de Universiteit Tilburg. Dat is gericht op het gebruik van bedreiging en intimidatie als bewuste contra-strategieën van specifieke dader(s)(groepen) jegens overheidsfunctionarissen om daarmee vooropgezette doelen te bereiken.

Bron: ‘Meer en ernstiger bedreigingen sinds 2002′.
Het onderzoek van ‘Bedreigingen in Nederland’, is vanaf maandag in boekvorm verkrijgbaar.