Censuur in de cultuur 1
Al enige tijd maak ik mij ernstig zorgen over censuur in de kunsten. Op hetkanWel is reeds geschreven over o.a. de Cartoonoorlog. De komende tijd zal ik mij nog meer gaan toespitsen op censuur in de cultuur.
Ik ben van mening dat een vitale functie van kunst is om mensen tot nadenken aan te zetten en debat uit te lokken. Het publiek een confronterende spiegel voorhouden door hen een andere kijk op gevestigde normen en waarden te geven en zelfs provocatie zijn daar onontbeerlijke instrumenten voor.
Een natuurlijke reactie hierop zal altijd zijn dat bepaalde groepen in de samenleving geschokt en beledigd zullen zijn. Daar is niets mis mee en deze mensen moeten ook hun ongenoegen kunnen uiten (binnen de grenzen van de grondwet). Waar ik totaal geen begrip voor heb is het niet alleen monddood, maar zelfs dood willen maken van onze kunstenaars. Creatie zal het altijd winnen van destructie in mijn boekje.
Wat ik beangstigend vind is dat er een houding in de maatschappij is ontstaan van: ‘eigen schuld dikke bult’, ‘wie de bal kaatst moet hem terug verwachten’ t.o.v. kunstenaars. Deze zeer Nederlandse spreekwoorden hebben in de huidige context wel de dood tot resultaat. Deze houding lijdt ook tot zelfcensuur wat weer dodelijk is voor de bovenstaande functie van kunst. Het begint er steeds meer op te lijken alsof de verlichting in de Westerse cultuur nooit heeft plaats gevonden.
Mijn zorg was ook de motivatie van Flemming Rose (redacteur cultuur van Jyllands-Posten) om de opdracht te geven tot het maken van de beruchte cartoons, die leidde tot een oorlog van culturen. In Time Magazine van 13 februari jl. lichtte hij zijn keus verder toe. Rose:
In mid-September a Danish author went on the record as saying he had problems finding illustrators for a book about the life of the Prophet Muhammad. The [eventual] illustrator insisted on anonymity. Translators of a book by Ayaan Hirsi Ali, the Somali Dutch politician who has been critical of Islam, also insisted on anonymity. Then the Tate Britain in London removed an installation called ‘God Is Great’, which shows the Talmud, the Koran and the Bible embedded in a piece of glass. To me, all those spoke to the problems of self-censorship and freedom of speech, and that’s why I wrote to 40 Danish cartoonists asking them to depict Muhammad as they see him.
Some of the cartoons turned out to be caricatures because this is just in the Danish tradition. We make fun of politicians, we make fun of more or less everything. Of course, we didn’t expect this kind of reaction, but I’m sorry if some Muslims feel insulted. This was not directed at Muslims. I wanted to put this issue of self-censorship on the agenda and have a debate about it.
Time koos er overigens voor om de cartoons niet te herdrukken. In dit nummer zijn ook de opinies van voor- en tegenstanders van Rose te lezen.
“This was not directed at Muslims†vind ik zwak en/ of erg naïef van Flemming, maar verder kan ik mij vinden in zijn motivatie. De komende tijd dus veel meer over censuur en zelfcensuur in de kunsten. Ik ben benieuwd hoe de hetkanWel-bezoeker tegen deze ontwikkeling aankijkt. Ben ik de enige die mij hierover zorgen maakt?
Wat Flemming Rose wil zeggen met “this was not directed at Muslims” was dat het niet bedoeld was als daad van agressie tegenover moslims, maar als een ‘pre-emptive strike’ ter verdediging van onze vrijheid om godsdienst te bekritiseren.
Rose meent, dat we in een situatie komen waarin mensen met een middeleeuwse mindset de facto sjariawetgeving opleggen aan de Europese samenlevingen, wetgeving uitgeoefend via intimidatie die leidt tot zelfcensuur. Hij heeft dat willen openbreken, en daarmee heeft hij getoond dat zijn analyse juist is. Radicale groepen moslims zijn overgegaan tot intimidatie en de meerderheid van de moslims zwijgt, ipv. hun traditionalistische geloofsgenoten openlijk te corrigeren.
Dat de gemoederen niet van nature zo hoog oplopen om deze zaak blijkt wel uit het feit dat een Egyptische krant nota bene in de maand Ramadan verschillende prenten afgebeeld had - zonder noemenswaardige opschudding.
Op zich goed als de meerderheid van de moslims zijn mond open doet, maar moeten wij als samenleving niet allemaal onze mond opentrekken?
We laten ons toch niet de mond snoeren door een stelletje radicalen?
Het punt is alleen dat wij voor de radicalen geen serieus baken zijn. Wij maken in hun ogen immers deel uit van het verdorven Westen. Wij behoren bij het rijk van de satan, die moslims proberen te verleiden met onze Westerse levensstijl.
Wij moeten wel onze mond opendoen, maar dan op het moment dat Westerse radicalen stomme dingen doen. Zoals een oorlog in Afghanistan, Irak, Iran en Syrie beginnen.
De oorlog in afghanistan was een uitstekend idee
@St. Maarten: Meen je dat werkelijk? Wat heeft het ons opgeleverd dan?
Ik ben het eens met Frissewind dat we als samenleving onze mond moeten open doen. Het betreft toch onze kunstenaars en culturele instituten?
Gelukkig roept repressie nu ook een positieve tegenreactie op. Hier binnenkort meer over.
@st. maarten: laatst dacht ik, als we nu niet naar afghanistan waren gegaan, maar in plaats daarvan een gepaste retaliation hadden uitgevoerd, was dat misschien niet beter geweest?
off topic, ja.