Terug naar Nederland: het kan wel

Sinds 2 weken ben ik weer terug in Nederland, na een half jaar Filippijnen. In de vorige twee stukjes maakte ik al de balans op van mijn ínburgering: het verhaal van Gemma en het verhaal van Ritchie. Op mijn eigen weblog maak ik mijn persoonlijke balans op. Nu, terug in Nederland realiseer ik me, heel clichématig natuurlijk, wat een mazzel we hier hebben. De Nederlandse geschiedenis is een perfect voorbeeld van dat het wel kan. Het nieuwe idealisme zou eens goed naar de inrichting van de Nederlandse samenleving moeten kijken voordat zij haar neo-liberale idee-en loslaat op de rest van de wereld. Het kan wel, maar onder bepaalde voorwaarden.Bijvoorbeeld:

Vreselijk saaie dingen als arbeidsrechten, pensioen-opbouw, sociale zekerheid, toegankelijke gezondheidszorg, gelijke kansen voor iedereen, een werkend recht-systeem, eerlijke politie-agenten en mondige burgers. Natuurlijk, er valt ook in Nederland altijd iets op aan te merken, maar zo’n uitzichtloze situatie als die van Gemma, dat komt hier toch vrijwel niet voor.

En als mensen worden uitgebuit, buitengesloten, uitgeput, uitgescholden en afgeschoten als ze daartegen protesteren (wat hier natuurlijk ook gebeurt) zijn er altijd genoeg mensen te vinden die dat onacceptabel vinden. We schrikken tenminste nog van het feit dat het sommige mensen koud laat. Het wordt niet normaal gevonden, onvermijdelijk, of vergeleken met situaties die nog veel erger zijn.

Bijvoorbeeld: ik kwam terug in de week dat Verdonk haar verkiezings-stunt met Ayaan Hirsi Ali uithaalde. Mij viel niet zozeer haar gedrag op, maar het feit dat de hele kamer tegen haar te hoop liep en het onacceptabel vond. Ik heb tot drie uur ’s nachts dankbaar zitten genieten van het spektakel.

Ik wrijf het er nog maar eens even goed in: Wie dit leest,  nieuwe idealist of cynicus, heeft mazzel. Hij of zij is waarschijnlijk niet financieel afhankelijk van zijn familie, of als hij dat wel is wordt hij waarschijnlijk niet uitgebuit. Hij of zij is naar school geweest en heeft door kunnen leren (of heeft dat niet gedaan maar zou dat altijd alsnog kunnen doen). Hij of zij heeft een goede gezondheidsverzekering, en wordt dus niet op slag straatarm als zijn blinde darm eruit moet. Hij of zij hoeft niet al zijn loon aan zijn ouders, broers en zussen te geven zodat zij kunnen overleven en naar school gaan. Hij of zij heeft geld voor de bus, hoogstwaarschijnlijk een fiets en misschien zelfs een eigen auto. Hij of zij heeft toegang tot een computer en weet ‘m te gebruiken. Hij of zij woont waarschijnlijk in een stenen huis met stromend drinkbaar water.

In Nederland is dit niet allemaal vanzelf tot stand gebracht: de kerken, de vakbonden, de angst voor het communisme hebben allemaal bijgedragen aan het inzicht dat welvaart gespreid moet worden, dat mensen gelijke kansen verdienen, dat een bepaalde bestaanszekerheid collectief gegarandeerd moet worden, dat gelijke kansen voor iedereen niet vanzelf spreken, dat rechten verdedigd moeten worden en voor iedereen gelden.

Tegenwoordig is het idee in zwang dat je vooral via microkredieten en andere economische ‘incentives’ mensen moet stimuleren uit de armoede en de uitzichtloosheid te komen. En er moet vooral op de korte termijn, concreet gescoord worden. En je moet vooral met leuke acties de problemen in de wereld aan de kaak stellen. En als je iets doet om anderen te helpen moet je er ook zelf beter van worden.

Dat is allemaal heel mooi, als je er van uitgaat dat mensen al scholing hebben, kunnen lezen en schrijven, een bedrijfsplan kunnen maken en een boekhouding kunnen voeren. Dat ze niet de hele dag hoeven te lopen voor een paar liter water, en niet hun familie-leden of andere werknemers hoeven uit te buiten om de investering rendabel te maken. Als ze niet hun bedrijfje of waterbuffel opeens moeten verkopen omdat hun vrouw of kind in het ziekenhuis ligt. Dat ze geen steekpenningen hoeven te betalen aan de lokale politie-macht, dat hun inboedel niet kort en klein wordt geslagen door een rijkere concurrent. Dat hun land niet wordt afgepakt door hun burgemeester die er een biologische model boerderij wil beginnen, gefinancierd met het Nederlandse geld ingezameld op de festivals van de nieuwe idealisten.

Zaken die beslist niet vanzelf spreken in veel landen. In sommige dingen moet je investeren, van sommige dingen moeten collectief de lasten worden gedragen door een samenleving, zonder direct iets terug te verwachten.

In de Filippijnen is investeren in de samenleving niet gewoon. Politici zijn kleine ondernemers: voor alles wat ze doen willen ze stemmen, macht, of geld terug hebben. Dus investeren ze meer in borden langs de weg waar hun hoofd en hun naam bij een liefdadig of nuttig project worden gevoegd dan in de daadwerkelijke uitvoering van het project. Want met dat geld kunnen ze beter hun collega-politici feteren en hun prive-legertje betalen. En hebben zij er dus geen belang bij dat mensen kunnen lezen en schrijven, want dan kunnen zij politici op het matje roepen als zij hun taken niet goed uitvoeren, wegen slecht aanleggen, geld dat voor het volk bestemd is in hun eigen zak steken, de wet met het grootste gemak overtreden. 

Nu kunnen politici mensen nog wijsmaken dat stemmen niet anoniem is, en dat ze dus van iedereen persoonlijk weten op wie die heeft gestemd. En iedereen weet dat dorpen die op de verkeerde politicus stemmen worden gestraft: de geasfalteerde weg loopt voortaan met een grote bocht om hen heen. Stemmen op een eerlijke politicus is een groot risico.

En geloof het of niet, de mensen die voor de rechten vechten van het ‘gewone volk’worden in de Filippijnen afgeschoten, zonder reden opgesloten, gemarteld of gearresteerd.

Ik wil wel eens weten wat  nieuwe idealisten hier op te zeggen hebben. Misschien een leuk festivalletje waarbij de legerofficiers die deze mensen vervolgen worden uitgenodigd om hen op andere gedachten te brengen?

Stuk over de recente stijging in moorden op Filipijnse activisten

Deze entry werd gepost op Thursday, 25 May 06 om 23:46 uur in de rubriek Maatschappij. Je kan een reactie achterlaten, of backtracken vanaf je eigen site.