hetkanWel.net

De wereldbank is in crisis, volgens Walden Bello, een gezaghebbende Filippijnse wetenschapper op het gebied van globalisering en de invloed van internationale financiele instituten op de economie van ontwikkelingslanden.

Tegelijkertijd pleit Noreena Hertz, de hippe en wetenschappelijk verantwoorde andersglobalist die tegenwoordig ook professor in Utrecht is, voor meer schuldenverlichting. Waarom zouden de Filipino’s voor de schoenen van Imelda Marcos moeten betalen? vraagt zij retorisch.

Een goede vraag. Zij legt een deel van de verantwoordeljkheid voor de schuldenlast van veel ontwikkelingslanden bij het IMF en de wereldbank. Walden Bello ziet het IMF en de Wereldbank als de hoofdverantwoordelijken voor de financiele crises in Azie in 1997 en ook de recentere crisis in Argentinie.

Hoewel deze instituten bij het grote publiek nauwelijks bekend zijn, oefenen ze een hele grote invloed uit op het wereldwijde financiele, economische en sociale klimaat, vooral in ontwikkelingslanden. Het is dus raadzaam om in de gaten te houden wat daar gebeurt. Het is ingewikkelde materie, maar voor de optimistische en realistische wereldverbeteraar belangrijk om er enige weet van te hebben.

Want waarom bestaat armoede nog steeds? En waarom worden sommige landen steeds armer? Volgens critici als Walden Bello en Noreena Hertz en Amartya Sen heeft dat alles te maken met het onkritisch loslaten van een extreem vrije-markt denken op kwetsbare economie-en. Omdat het IMF en de Wereldbank de ideologie van de vrije markt zijn toegedaan, zijn hun adviezen meestal gericht op liberalisering, die zij via leningen en de afspraken van de World Trade Organisation bindend maken.

Helaas lijkt het openstellen van markten en het terugbrengen van landbouwsubsidies en andere ‘concurrentievervalsers’ alleen te moeten gelden voor de armere landen, waardoor zij nog verder in het nadeel komen ten opzichte van rijkere landen.

Dat heeft vaak desastreuze gevolgen voor de noodzakelijke investeringen in de samenleving waar ik het eerder over had: onderwijs, maatregelen gericht op het verkleinen van inkomensongelijkheid, gezondheidszorg. Die zijn allemaal afhankelijk van belasting, een vies woord voor neo-liberalen, en als je dan toch belasting moet heffen doe het dan op alledaagse levensmiddelen zodat het bedrijfsleven er in ieder geval geen last van heeft, zoals onlangs in de Filippijnen: een bijna verdubbeling van de BTW op levensmiddelen.

De meeste regeringen van ontwikkelingslanden hebben niets terug te zeggen op de eisen van deze grote movers en shakers. Hoewel… de recente onderhandelingen van de WTO en de huidige crises bij de wereldbank en het IMF laten zien dat een aantal van deze landen, vaak onder leiding van Brazilie, het voor elkaar krijgt wel degelijk iets te zeggen. Ze weigeren verder mee te werken aan de uitholling van hun samenlevingen in naam van liberalisering. Een kans voor de critici om deze instituten te dwingen realistischer te werk te gaan, zegt Bello.

En dat is goed nieuws.

zie ook: our world is not for sale

een redelijk toegankelijke samenvatting van de effecten van het beleid van IMF en wereldbank volgens Walden Bello e.a.

commentaar van Oxfam (partner van Novib) op de laatste ronde van de WTO-onderhandelingen

en een samenvatting van de Britse Observer hoe het IMF en de wereldbank arme landen dwingen te liberaliseren