Integratie van moslimvrouw begint bij haar man
(Gastblog door Ineke Weenink. Ook een gastblog schrijven?) Tot voor kort werkte ik bij de gynaecologie in een ziekenhuis waar het merendeel van de populatie van allochtone afkomst was. Dit zorgde tijdens het spreekuur wel eens voor lastige situaties. Mannelijke collega’s mochten moslimvrouwen niet onderzoeken, vrouwen komen op je spreekuur omdat ze ergens last van hebben of bezorgd zijn, maar kunnen je door het niet spreken van de Nederlandse taal niet duidelijk maken wat er nou precies aan de hand is.
Op zich valt dit alles nog wel te overzien. Op een gegeven moment valt het je nauwelijks meer op dat je meer met handen en voeten aan het praten bent dan gewoon met je mond. En als je al gewoon probeert te communiceren dan wordt je eigen Nederlands soms net zo gebrekkig als dat van de degene die tegen over je zit. Maar een enkele keer lijkt het met het beheersen van een bepaalde taal wel mee te vallen, waardoor de communicatie een stuk makkelijker zou kunnen worden, ware het niet dat dit door het vaste rollenpatroon tussen man en vrouw in huis onmogelijk wordt gemaakt.
Dit overkwam mij toen ik op de afdeling gynaecologie/verloskunde visite ging lopen waar de avond ervoor een patiënte was opgenomen door mijn mannelijke collega. Omdat zij slecht Nederlands zou spreken en haar partner de taal ook minimaal beheerste was een goede anamnese eigenlijk niet mogelijk. Ook mocht hij haar op grond van het islamitische geloof niet onderzoeken. Omdat ze toch wel behoorlijk ziek leek werd ze uit voorzorg opgenomen om de onderzoeken de volgende dag te herhalen als er wel een vrouwelijke arts ter beschikking was.
Toen ik haar ontmoette was haar partner nog niet aanwezig. Ik stelde me voor en zij antwoordde in het engels, waarop het gesprek in het engels werd voortgezet. Er werd echoscopisch onderzoek verricht en alles wat er gezien was werd netjes uitgelegd. Al doende kwamen we er achter dat zij ook Frans en Spaans sprak en in Marokko een goede baan had gehad. Zij was sinds tien dagen in NL omdat zij getrouwd was met een man die hier woonde. Het werd een gezellig gesprek voor zover je daarvan kunt spreken in die situatie.
We waren net klaar met het echoscopisch onderzoek toen haar echtgenote binnen kwam. Omdat we nog niet helemaal klaar waren met het onderzoek vroeg hij of hij daar bij kon zijn, ook omdat zijn vrouw dat graag zou willen. We stemden hier uiteraard in toe. Toen we verder gingen met inwendig, deed de echtgenoot steeds het woord, zij het in gebrekkig Nederlands. En telkens als wij iets uitlegde keek onze patiënte haar echtgenoot steeds vragend aan of hij wilde vertalen wat er gezegd werd, ook als wij engels spraken.
Dit bracht mij redelijk in verwarring. Echtgenoot wilde graag dat er Nederlands gesproken werd en onze patiënte reageerde niet meer op het engels wat zij een uur daarvoor nog vloeiend sprak. Ik voelde me uiteindelijk enigszins beetgenomen. Je wilt iemand zo goed mogelijk helpen omdat ze daar gewoon recht op heeft. Ze heeft recht op alle informatie. Je kunt het haar geven in het Engels, maar haar echtgenoot wil dat niet en daarmee patiënte ook niet. Echtgenoot vertaalt alles voor patiënte en je kan je af gaan vragen wat hij allemaal vertaalt en of ze dus weet wat er met haar aan de hand is en wat de oorzaak er van is.
Terugdenkend verbaast het me en rijst de vraag of de integratie van moslimvrouwen niet beter bij de man kan beginnen. Ik heb namelijk de stellige indruk dat die hier meer in de pap in te brengen hebben dan wij denken. Hoe kan het anders dat zo’n jonge slimme vrouw als mijn patiënte zich zo laat leiden.
Dus als je bij de mannen nu zorgt voor een zekere cultuuromslag zou dat gevolgen kunnen hebben voor de vrouwen. Begin de integratie bij hen, leer hen de taal en betrek hen ook bij het integratieproces van hun vrouw. Het is hierbij natuurlijk wel belangrijk dat je hun gewoontes en alles wat bij de islamitische cultuur hoort zoveel mogelijk in hun waarde laat. Als men dan ziet dat het ook anders kan, wordt men misschien wat vrijer en krijgt de vrouw ook de mogelijkheid om te integreren.
Dus haal het onderste uit de kan en begin bij de man
Kijk, da’s dapper. Erkennen dat het bij de man begint. Daar is het christelijk geloof ook op gebaseerd en dat draagt nog steeds zijn sporen, in overigens steeds kleiner wordende gemeenschappen.
Ik denk eerder dat we ons er misschien wat minder mee moeten bemoeien en het aan de stille kracht van vrouwen moeten overlaten. En er natuurlijk zelf mee beginnen niet op te kijken dat er veel slimmigheid zit onder een hoofdoek.
Ik ben het ergens met je eens dat we het aan de stille kracht van de vrouw moeten overlaten, maar ik denk wel dat wil je die krachten benutten er genoeg ruimte voor moet zijn en ik kan me heel goed voorstellen dat als iemand in een vreemd land is en de taal niet spreekt en bij een groep mensen terecht komt die allemaal uit hetzelfde land komen je daar blijft hangen of je nu man of vrouw bent. Het nieuwe schrikt je af en je gaat veel sterker aan “oude rollenpatronen” hangen. Als bij dat rollenpatroon hoort dat de man hoofd van het gezin is denk ik dat je via hem een soort van ingang hebt om ze kennis te laten maken hoe dingen in Nederland gaan en dan denk ik dat er op een gegeven moment genoeg ruimte is voor de stille kracht van de vrouw om haar werk te doen.
Dat is ook helemaal waar. Ik heb wel al mogen zien dat er behalve (te) veel leed ook veel kracht voortkomt uit de vrouwen waarover je het hebt. Jaren terug heb ik lesgegeven middelbare scholen. Veel leed: onder andere meisjes die uitgehuwelijkt werden. Maar nu, jaren later, kom ik regelmatig ex-leerlingen tegen, waarvan wij (de leraren) dachten dat het zonde was dat de hoeveelheid slimmigheid die we constateerden zo verborgen bleef in die gemeenschappen. Dat blijkt dan gelukkig reuze mee te vallen. Veel van mijn leerlingen hebben nu prachtige banen en er zijn er ook veel die werken op het gebied van bruggen bouwen tussen verschillende culturen en/of bouwen aan betere kansen voor volgende generaties.
Hoe kan het dat zij wel in zulke posities terecht komen? Want ook zij komen uit gezinnen waar het er orthodox aan toe ging.
misschien moeten we dus niet al te pessimistisch zijn…