Zondagmiddagdocu: De Wortel van alle Kwaad
Gepost door Tjerk
Ted Haggard, de in ongenade gevallen pastor van New Life Church was mij al bekend vóór zijn fifteen minutes of infamy.
Haggard figureert namelijk ook in een documentaire van Richard Dawkins uit begin 2006 over de botsing van geloof en rede. Een must-see voor iedereen die zich in bizariteiten interesseert.
De wortel van alle kwaad?ÂÂ
Dawkins maakt zich zorgen over de opmars van fundamentalistische stromingen wereldwijd. Geloof en rede zijn twee levenshoudingen die in zijn optiek diametraal tegenover elkaar staan.
Bekijk de hele documentaire ‘The Root of All Evil?’ via VideoGoogle:
Dialoog tussen doven
De verhitte discussie tussen Haggard en Dawkins is een voorbeeld hoe mensen met een tegengesteld wereldbeeld langs elkaar heen kunnen praten. Beiden voelen zich bedreigd door het standpunt van de ander en vechten verbaal voor hun eigen voortbestaan. Dit levert een dialoog tussen doven op.ÂÂ
Dawkins valt volgens mij in dezelfde valkuil waar hij de voorwerpen van zijn kritiek (en hoon) in ziet liggen. Hij lijkt zelf eveneens honderd procent overtuigd dat zijn wereldbeeld het juiste is, en geeft weinig ruimte om het anders te bekijken. Als je maar goed nadenkt, meent Dawkins, kom je vanzelf bij het atheïsme uit.ÂÂ
Hij gaat daarin voorbij aan het gegeven dat een aantal van zijn vooronderstellingen ten aanzien van de werkelijkheid en ons kenvermogen evenzogoed empirisch onbewijsbaar zijn.
Balk en splinter
De volgende uitspraak is een fraaie illustratie van Dawkins’ gebrek aan zelfkritisch vermogen.ÂÂ
“Every person needs, at the centre, a sense of meaning about existence. It is life and death to us: it makes us who we are. Yet most of us, as we grow up and become responsible adults, accept that life is complex, that we live in a world of subtle shades, not sharp black and white.
 I worry that these ‘born-agains’ are being persuaded to return again to childish certainties. The only truth they need is God; God as interpreted for them by their pastor.”
Wat Dawkins hier zegt is waar. Gelovigen van allerlei pluimage zouden zich zijn kritiek ook aan moeten trekken (’durf zelfstandig en kritisch na te denken!’). Hij ziet de balk in eigen oog echter over het hoofd. Ook Dawkins denkt zwart-wit: het is wetenschap of geloof: je behoort ofwel tot de ongelovige, denkende mensen, ofwel tot de domme religieuze schapen
Ik kan me echter niet aan de indruk onttrekken dat missionaire atheïsten, of ‘brights‘, zichzelf eveneens overreden tot een terugkeer naar kinderlijke zekerheden. De enige waarheid die zij nodig lijken te hebben is de wetenschap, wetenschap zoals uitgelegd voor hen door hun professor. Dawkins lijkt mogelijk meer op Haggard dan hij wil toegeven.
Geloof als antwoord op de vraag naar de zin van het bestaan
Wetenschap is een manier om kennis te vergaren over de werkelijkheid, geen levensbeschouwing. Verschillende levensbeschouwingen dienen zich wel te laten informeren en rekenschap te geven van resultaten die de wetenschap oplevert.
Geloof is niet ‘het staken van het denken’, zoals Dawkins definieert, maar je vertrouwen stellen in een onzichtbare realiteit: de grond van onze werkelijkheid, de zin van het bestaan.
De vraag is dus niet of je gelooft, maar waarin je gelooft.
ÂÂ
Links
Plaats op MSN Reporter
Plaats op eKudos
Plaats op NUjij
November 13th, 2006 11:04
Vooropgesteld dat ik niet al te blij ben met Dawkins’ opstelling in het algemeen, voel ik me hier toch geroepen tot zijn verdediging.
Ik ben het met je eens dat Dawkins ook zwart/wit denkt: of je denkt na en komt tot de conclusie dat de meeste (let wel: niet alle) religieuse denkbeelden niet houdbaar zijn onder scherpe kritiek, of je kiest ervoor niet na te denken en neemt (in zijn woorden) kinderlijke schijnwaarheden aan.
Maar waar je hierbij m.i. aan voorbij gaat is dat Dawkins hiervoor een argument hanteert: de zekerheden die men verwerft door de wetenschappelijke methode zijn door iedereen als zodanig te controleren en de wetenschappelijke methode zelf is geen geloof. De zekerheden van religie waartegen Dawkins zich verzet zijn alleen gebaseerd op gevoel, openbaring, vertrouwen of authoriteit.
Als je een geloof zoekt in deze atheïsten, dan is dat niet de wetenschappelijke methode zelf, maar de overtuiging dat het universum waarin we leven klopt. Dat het zich volgens vaststaande regels gedraagt en dat het voor ons mogelijk is die regels af te leiden uit wat we waarnemen in de wereld.
-Dat- lijkt me het bord voor de kop van Dawkins. Het onvermogen in te zien of aan te voelen dat de meeste mensen ergens het gevoel is ‘dat er meer is’. Dat er zaken zijn in deze wereld die zich niet aan regels houden. Dat er entiteiten ‘van buiten’ met de wereld bemoeien en veranderingen bewerkstelligen.
Dawkins lijkt te denken dat iedereen die zich maar genoeg verdiept in de wetenschappelijk te onderzoeken werkelijkheid vanzelf tot de conclusie komt dat er verder ook niets is. De ervaring leert dat -dat- in werkelijkheid niet altijd zo werkt.
Helaas, zou ik er op persoonlijke titel aan toe willen voegen, maar dat staat mij niet in de weg te accepteren dat dat nu eenmaal de wereld is waarin we leven.
November 13th, 2006 21:17
@Grismar; ervaring, autoriteit, traditie spelen ook een rol in het huis-tuin-en-keuken-bestaan. Zo vertelt de wetenschap mij dat het brein al een toekomstige beweging kan signaleren nog voordat ik besluit deze beweging te maken. Toch ervaar ik een vrije wil. Ik heb niet het gevoel dat iets buiten mij me dwingt mijn sleutels op te rapen. Ook zie ik mensen niet als biologische machines, of als complexen van neuronen en protonen, hoewel ze dat wel zijn. Mijn vrouw ervaar ik niet als een zoogdier, hoewel ze biologisch gezien in die categorie valt.
Wat autoriteit betreft neem ik een heleboel van wat wetenschappers zeggen op hun autoriteit aan. Ik heb zelf de capaciteiten en de middelen niet in huis om na te gaan of wat zij beweren waar is.
Wat traditie betreft verwijs ik naar het recente handenschud-incidenten: hier blijkt duidelijk uit dat sociale cohesie bestaat bij tradities. Cultuur is traditie. Trouwerij-gewoonten, verjaardagsgebruiken, sinterklaas, etc. .. allemaal traditie.
Als die zaken prima functioneren in het alledaagse leven, dan zie ik niet in waarom ze ineens niet zouden mogen functioneren waar het gaat om de grote levensvragen, waarom wetenschap daar ineens een alleenrecht op autoriteit zou hebben.