Nightcap: Adam en Eva, niet Adam en Ewald
Mag kunst religieuze gevoelens krenken? Ja, natuurlijk! Het is één van de belangrijke aspecten van kunst dat ze de status quo in twijfel trekt, dat ze provoceert, tot denken zet, etc.
Dat was waarschijnlijk ook de overweging van de museumdirecteur Wim van Krimpen, toen hij de fotoserie ‘Adam en Ewald’ van de Iraanse kunstenares Sooreh Hera “krachtig” noemde, en deze selecteerde om geëxposeerd te worden in het Haags Gemeentemuseum.
Hera schrijft op haar website over haar project: “Uitoefening van de homofiele geaardheid in het openbare leven is niet gewenst. We laten ons daarbij leiden door de bijbel,” zegt een SGP kamerlid, en voegt eraan toe dat als homosexualiteit toegestaan was, niet Adam en Eva in de bijbel waren gekomen maar Adam en Ewald!”
“Religie wil altijd controle over de sexualiteit van de mens uitoefenen, met als meest dwingende verbod het taboe op homosexualiteit. De drie grote godsdiensten zijn altijd fel gekant geweest tegen elke afwijkende vorm van sexuele beleving: binnen de islamitische wereld staat op homosexualiteit nog steeds de doodstraf.
Ik heb geprobeerd om herkenbare schoonheid van homosexuelen te verbeelden, maar ook vervreemde schoonheid die voor vele mensen ongekend, of oneerbaar is.”
Afgelopen donderdag en vrijdag ontstond er na een artikel in De Pers echter ophef over een filmpje van de kunstenares waarin de foto’s waren verwerkt. Op verschillende foto’s is een uit Iran afkomstig homoseksueel stel te zien, de gezichten afgedekt door portretten van de profeet Mohammed en zijn neef Ali. Daarmee zegt Hera te willen verwijzen naar de hypocrisie die er in islamitische landen heerst ten aanzien van homoseksualiteit. Het gebeurt op grote schaal, maar het moet allemaal stiekem.
Directeur Wim van Krimpen is niet gediend van die expliciete verwijzing naar Mohammed. Hij verdenkt de kunstenares ervan, dat ze - in de lijn van Geert Wilders en Ehsan Jami - aandacht wil trekken door protesten uit te lokken. Daarom heeft hij zijn toestemming de aanstootgevende foto ten toon te stellen, weer ingetrokken. Sooreh Hera op haar beurt verwijt Van Krimpen terug te krabbelen uit lafheid.
Motieven toeschrijven aan een kunstuiting is altijd tricky. Beter is het de werken voor zichzelf te laten spreken. De portretten van de profeet en zijn neef maken de foto’s niet fraaier, maar ze passen als statement wel in het thema van de serie, lijkt me.
Het filmpje ‘Allah ho Gaybar’ is inderdaad niet bijzonder esthetisch of kunstzinnig, maar de foto’s van Sooreh Hera in de serie ‘Adam en Ewald: zevendedagsgeliefden’ zijn zeker de moeite van het bekijken waard. Sommige vind ik trouwens ook onprettig (mannen van middelbare leeftijd zien er niet uit in zwartlederen of tijgergestreepte strings). Maar over smaak valt gelukkig niet te twisten.
Onprettig en kunst gaan prima samen.