Natuurkunde op zondag: de Big Bang
De Big Bang-theorie blijft voor de meesten van ons een beetje vaag. Ontploffing in het begin en daar komt dan een fijznnig geordend geheel uit: zal wel. Deze student natuurkunde heeft echter in drie videologs een overzichtelijke presentatie in elkaar geschroefd wat er volgens de Big Bang-theorie plaatsgevonden heeft, en hoe dit overeenkomt met natuurkundige waarnemingen.
Je moet er aardig je hoofd bij houden (en z’n articulatie laat te wensen over), maar de presentatie is zelfs voor een leek als ik goed te volgen zonder al te simplistisch te worden.
Het algehele beeld dat ik er aan overhield is dat, hoewel we belangrijke dingen over de Big Bang nog niet weten, het meeste verklaard kan worden als kettingreactie vanuit wat we weten over fysische reacties. Zodra het balletje gaat rollen, is het wel logisch dat het zo rolt als het doet en de miljoenen balletjes in beweging zet die het heeft gedaan.
Deel II
Nu is het hier natuurlijk geen natuurkundelog, en ik heb als theoloog mijn zondag-hoekje niet voor niets uitgekozen. De video’s zijn dan ook de opmaat naar een evaluatie van het argument dat er een God moet zijn die de Big Bang in werking heeft gezet. Daar heeft de student ook wel ideeën over:
(1) op de eerste momenten van de Big Bang zijn de modellen van de quantumzwaartekracht van toepassing, en daarbinnen is geen ruimte voor singulariteiten;
(2) waarom een eeuwige God als laatste punt postuleren, als we het ook bij een eeuwig universum kunnen houden?
(3) het argument dat het heelal een begin moet hebben gehad, plaatst het heelal binnen de tijd; terwijl tijd juist slechts bestaat binnen het heelal;
(4) we weten vanuit de quantumfysica dat ruimte en tijd niet nul kunnen zijn. Daaruit volgt dat ze dus altijd hebben bestaan.
Beste Tjerk,
Bedankt voor je uitnodiging om op je blog een bijdrage te leveren. Je eigen log bevat een aantal straffe fouten mijns insziens. Allereerst spreek je zelf van een geordend heelal. Ik daag je bij dezen uit om deze ordening aanschouwelijk te maken want mijns insziens is de ordening der deeltjes allesbehalve geordend. Dit is ook logisch: je kan berekenen dat deeltjes per definities met een bepaalde kans zich met een bepaalde snelheid bewegen. Deeltjes hebben nooit allemaal dezelfde snelheid.
De schrijver heeft geheel gelijk waar het zijn redenering betreft van de eerste beweger naar de (Christelijke) god. Waar de student echter grondig de mist in gaat, is dat hij probeert een zogenaamde vlak universum te proberen te postuleren.
Dat een vlak universum mooi werkt volgens zijn filosofie, wil nog bij lange na niet zeggen dat dat ook datgene is wat we fysisch waarnemen. Laat alsjeblieft de natuurkunde iets zeggenm over de dode natuur en de filosofie over de kenbare abstracte menselijke natuur. Als de filosofie iets te melden heeft over de wetenschap, laat dan de waarnemingen boven de filosofie prevaleren want anders krijg je een nieuwe religie.
Op dit moment nemen we een expanderend heelal waar. Waarnemingen die hierop duiden zijn onder andere roodverschuiving en de achtergrondstraling. Roodverschuiving is de waarneming dat vrijwel sterrenstelsels zich van ons af lijken te verplaatsen. Als je dan via andere waarnemingen de afstand bepaalt tot het sterrenstelsel, dan kan je uitrekenen hoelang het is geleden sinds dat ze uit elkaar zijn gegaan. Dat is de bekende iets minder dan 13,8 miljard jaar.
Nu zijn er voor beide effecten wel andere verklaringsmodellen te bedenken maar deze vergen heel vreemde aannames waar ik niet op in zou willen gaan. Bovendien, de redenering dat er ìets een eerste oorzaak móet hebben is ook langs mechanische wijze onzin. Zie het volgende voorbeeld maar eens: stel ik heb twee ongeladen bollen en die plaats ik bovenop een berg. De bollen rollen naar beneden. De kans dat die twee bollen naast elkaar blijven is minimaal. Veel waarschijnlijker is het dat de bollen uit elkaar gaan. Is het daarom noodzakelijkerwijs verstandig om een afstotende kracht te postuleren voor de beweging tussen deze twee bollen? Lijkt me niet. Wel, met het heelal werkt het ook zo: omdat twee sterrenstelsels uit elkaar gaan, is er nog niet een (eerste) beweger/oorzaak die de twee uit elkaar trekt.
Persoonlijk denk ik dat het verhaal van de eerste beweger gedeeltelijk komt doordat de mens veel denkt in termen van oorzaak en gevolg. Echter, dit kan opzettelijk worden bedrogen en veel redeneringen lopen hier ook op spaak. Er is zelfs de bekende drogreden voor: de post-hoc redenering. Misschien dat een deel van de verwarring bij mensen hierdoor ontstaat.