Racisme in de VS en Nederland, deel 1
Een lezing die ik hoorde in de VS heeft mijn zorgen aangewakkerd. De VS is een voorbeeld hoe het niet moet als het gaat om racisme. In weinig landen zijn de scheidslijnen tussen rassen zo diep, ook tussen mensen die zelf geen racisten zijn. En als we niet oppassen gaan we dezelfde kant op in Nederland.
De lezing die mijn zorgen aanwakkerde werd gegeven door Michael Emerson, een professor die gespecialiseerd is in het onderwerp religie en ras. Hij legde uit dat sinds de jaren ‘60 er veel veranderd is in de VS. Mensen zijn lang niet meer zo racistisch als vroeger. Maar, toch blijven er diepe scheidslijnen tussen blank en zwart. Hoe kan dat?
Zijn redenering is simpel. Mensen hebben de natuurlijke neiging om groepen te vormen. In deze groepen vormen zij vriendschappen, vinden zij partners, en vertellen ze elkaar nieuwtjes. Deze groepen zorgen voor onderlinge verbondenheid, maar ook voor scheiding met andere mensen. Als je lid bent van club X is de kans groot dat je bevriend raakt met andere leden van sportclub X en niet met leden van sportclub Y — want wanneer zou je die tegen moeten komen?
Meestal levert groepsvormings geen diepe scheidslijnen tussen mensen op. Dit komt omdat mensen vaak lid zijn van meerdere groepen die elkaar overlappen. De leden van sportclub X en Y wonen misschien bij elkaar in de buurt wonen, en komen op hun werk mensen van sportclub Z tegen.
Maar soms ontstaan er situaties waarin groepen elkaar helemaal niet overlappen. In de VS is de scheiding tussen blanken en zwarten ontstaan door de slavernij. Zwarten en blanken hadden hun eigen kerken, scholen, en sportverenigingen. Zij leefden elk in hun eigen buurt. En deze scheiding is met de jaren alleen maar dieper geworden. Zwart = arm = slecht en blank = rijk = goed.
Zo’n volstrekt gescheiden situatie is voor gewone mensen bijna niet te overbruggen. Als je wilt dat zwart en blank meer gaan mixen, dan is het niet voldoende om niet meer racistisch te denken. Je moet fundamenteel iets anders doen . Je moet een andere wereld durven in te stappen. Je moet bijvoorbeeld als blanke in een zwarte wijk gaan wonen, waar je niemand kent, en waar je de enige van een andere kleur bent. En geloof mij, Amerikanen durven dat niet. En daarom blijft de scheiding tussen blank en zwart bestaan.
Gelukkig zijn er ook dappere mensen. Michael Emerson is zelf iemand die het aan durfde om als enige blanke, samen met zijn gezin, in een zwarte wijk te gaan wonen. You have to practice what you preach, zeggen de Amerikanen, en Emerson leeft naar dat motto.
Gelukkig is Nederland geen Amerika. Maar wat niet is kan nog komen. En ik maak me zorgen, maar daar kom ik volgende week op terug.
Links
- atheism.about.com — Divided by Faith bookreview
- christianethics.com — bookreview Divided by Faith
Je vraagt veel nl. een roeping om tussen mensen te gaan wonen van wie je gesegregeerd bent. Het creëren van gemengde scholen is al ingewikkeld omdat witte ouders hun kinderen niet over willen leveren aan wat zij zien als sociaal experiment (misschien wel terecht).