Twee redenen waarom doemdenken van Club van Rome niet nodig is

Foto: Club van Rome

In 1972 schudde de Club van Rome de wereld wakker met het rapport “Grenzen aan de groei”. Het rapport gaf een flinke stimulans aan de ontwikkeling van de milieubeweging en het maakte duidelijk dat de wereld moest afstappen van het pad van ongebreidelde overconsumptie. Vandaag, 40 jaar later, presenteert de Club van Rome in Rotterdam een nieuw rapport, waarin het vooruit blikt naar de komende 40 jaar. De doemdenkers uit Rome zien nog steeds een zwarte toekomst voor de mens weggelegd: het rapport houdt er serieus rekening mee dat er op afzienbare termijn een einde aan de mens als soort komt.

Een van de schrijvers van het rapport is Jorgen Randers, een professor die ook aan “Grenzen aan de groei” meewerkte. Hij zal vandaag in Rotterdam het rapport presenteren. Wat er precies in het rapport staat of wat Randers vandaag gaat zeggen is nog niet bekend. Maar via de website van de Club van Rome wordt wel duidelijk dat Randers weinig optimistisch is ingesteld. Als we zo doorgaan als nu, waarbij we grondstoffen in sneltreinvaart opmaken, is de kans groot dat de menselijke beschaving ineenstort en zelfs het voortbestaan van onze soort in gevaar komt, aldus Randers. Mede omdat overheden vooral gericht zijn op korte-termijnbeleid, is Randers pessimistisch over onze kansen om de problemen te overwinnen:

“We leven nu al op een manier die niet voortgezet kan worden in komende generaties zonder grote veranderingen. De mensheid gebruikt al meer dan de aarde kan leveren, en in enkele gevallen zullen we lokale ineenstortingen zien voor 2052.”

Vanzelfsprekend is het goed dat organisaties als de Club van Rome op basis van wetenschappelijke inzichten en sterke denkers kijken naar de toekomst. Bij hetkanWel zien we echter ook graag dat mensen aanwijzen waar volgens hen de oplossingen liggen. Zonder te negeren dat het vreselijk moeilijk zal zijn om de mammoettanker van de wereldeconomie de juiste kant op te sturen, denken wij dat er veel kleine en grote oplossingen bestaan voor de genoemde problemen.

Om twee voorbeelden te noemen die we zo uit de koker van recente nieuwsberichten kunnen schudden:

* Er is een zeer snelle ontwikkeling gaande in duurzame energievormen. Bij zonne-energie is bijvoorbeeld bijna elke week wel een wetenschappelijke doorbraak te melden. Duurzame energie is de afgelopen 10 jaar een reëel alternatief geworden voor kolen, gas en kernenergie.
* Juist nu we tegen de grenzen van onze niet-duurzame groei aanlopen, komen er allerlei kansen voor nieuwe benaderingen van de economie, zoals de “cradle to cradle”-gedachte en de Blauwe economie. Zo tekent zich een duidelijke trend af waarbij we zuiniger worden op natuurlijke hulpbronnen. Grondstoffen worden duurder, waardoor recycling en zuinigheid economisch aantrekkelijker worden. Zo gaat de EU serieus werk maken van een interne markt voor afval en recycling, blijkt uit recente plannen van het europarlement. Ook Nederland kan in deze ontwikkeling een belangrijke rol spelen als “grondstoffenrotonde”.

We zijn daarom benieuwd wat dit rapport van de Club van Rome aan oplossingen biedt. Want die hebben we de komende 40 jaar vooral nodig.

Advertisement

4 comments

  1. Mooi voorbeeld van droomdenken. Het verbruik van fossiele energie blijft stijgen, ondanks die vermeende dagelijkse doorbraken voor zonne-energie, waarvan de energiebijdragen verwaarloosbaar is. Zeker windmolens zijn veel groter geworden, een doorbraak waardoor het nauwelijks mogelij is om nog nieuwe windmolens te plaatsen. De enige vorm van "duurzame" energie die veel gebruikt wordt is biomassa zoals bij bijstook in kolencentrales of biobrandstof om de snelle groei van het olieverbruik bij transport te matigen.

    Hoeveel materialen vergen al die toekomstige zonnepanelen en windmolens?

    Met de toepassing van de “cradle to cradle”-gedachte zal het energieverbruik nog sneller stijgen; hoe meer hergebruik hoe groter het energieverbruik, want voor niets gaat de zon op.

  2. De duurzame ontwikkelingen komen natuurlijk inderdaad in een enorme stroomversnelling. De problematiek echter is mijns inziens te vinden in drie factoren:

    – Het systeem van patentering.
    Dezelfde groep sprinkhanen die de crisis hebben veroorzaakt duiken en masse op groene innovatie. Doel daarbij is zoveel mogelijk geld verdienen. Elke innovatie wordt meteen gepatenteerd zodat de consument alsnog belandt bij een veel te duur beschermd produkt.
    Daarnaast gaat patentering zo ver dat DNA van varkens is gepatenteerd en dat generieke medicatie die al meer dan 100 jaar op de markt is, gewoon weer gepatenteerd mag worden als bijvoorbeeld blijkt dat deze toepasbaar is om kanker te genezen. (Onlangs patent toegezegd aan pharmabedrijf in de US)

    – Wetgeving
    Wetgevingen worden vooral geschreven door de industrie en vervolgens dmv lobbyisten aan de politiek ingefluisterd die ze implementeert. Doelstelling van de industrie is vanzelfsprekend hun businessmodel in stand handen. Zo is het bijvoorbeeld Monsanto gelukt bij de EU om een systeem op te zetten voor bestrijdingsmiddelen waarbij het weldra verboden gaat worden biologische landbouw te bedrijven. (Zie afschaffing RUB). De chemische middelen die Monsanto aan de man brengt zorgen er onder andere voor dat de bijen aan het uitsterven zijn. Het wetenschappelijk bewijs daarvoor beviel Monsanto niet met als actie het opkopen van het wetenschappelijk hoogst aangeslagen research bedrijf dat de bijensterfte onderzocht.
    In NL zie je dat de wetgeving de energiegiganten beschermt. Zo mag je als energie-opwekkende consument je energie niet delen met je buurman, maar ben je verplicht terug te leveren aan het energiebedrijf. Hetzelfde geldt voor het neerzetten van een energieverdeelstationnetje in een wijk om piekbelasting te voorkomen; ook dit mag niet.
    Ik ben onlangs zeer intensief bezig geweest een stuk grond van een gemeente te krijgen om er een zelfgebouwde energie passieve wijk op te bouwen inclusief voorzieningen. Ik zal je de details besparen, maar dit hele idee werd door de overigens zeer enthousiaste gemeenten al in de procedure voor bestemmingsplannen in de kiem gesmoord. Het is niet voor elkaar te krijgen tenzij je er 10 jaar voor uit wilt trekken.

    – Economisch model
    Het model dat inmiddels zelfs in het verdrag van Lissabon in beton is gegoten is het neoliberale model van marktwerking. Dit model heeft oneindige groei nodig om zichzelf in stand te kunnen houden. Consuminderen past niet in dit model en juist dat zal toch echt moeten om de aarde te kunnen redden. De gedachte dat dit kapitalistische stelsel gewoon door kan gaan hand in hand met duurzaamheid is een foutieve. (Zie ook Tegenlicht aflevering Groen goud).

    Samenvattend:
    Natuurlijk is de razendsnelle ontwikkeling in duurzame toepassingen zeer toe te juichen. Zonder het systeem van patentering grondig te herzien of zelfs af te schaffen en zonder een drastische wijziging in het toegepaste economische model is mijn opinie dat het niet voldoende zal zijn.

  3. Hallo,
    De enige manier om de aarde en dus de Mensheid en ook de dierenwereld te redden is volgens mij een drastische afname van het aantal Mensen.Immers stel dat de Wereldbevolking met de helft zou verminderen,dan heb je ook maar de helft van alle grondstoffen ,wegen ,water enz. nodig .
    Het grote probleem hierbij is hoe overtuig je de Mensheid om tot geboortebeperking te komen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *