In Het Kasteel kijken mensen verder dan op een gewone vergaderplek

Bron: LinkedIn

Een windvlaag blaast het rapport dat voor hem op tafel ligt door de kasteeltuin. Lachend rent Jan Hartholt achter de papieren aan. Het tekent de houding van de directeur van Kasteel Groeneveld. Dit interview is voor hem een thuiswedstrijd. Ontspannen filosofeert hij over de geschiedenis en toekomst van ‘zijn’ kasteel. Zijn verhaal leidt me via Neptunus, naar de VOC en de Club van Rome, om uiteindelijk te eindigen bij het vernieuwde Kasteel Groeneveld.

Tijdens ons gesprek zijn de voorbereidingen voor de Open Dag van het kasteel in volle gang. Hierbij wordt het vernieuwde kasteel voor het eerst getoond aan het publiek. We passeren her en der dozen die nog moeten worden uitgepakt en enigszins detoneren in het nieuwe, strakke interieur van de werkplekken. “Is dat zondag allemaal opgeruimd?” vraag ik enigszins bezorgd. “Natuurlijk”, zegt Jan Hartholt, terwijl hij stevig doorloopt. “Straks komen er mensen in, en dan gaat het pas echt weer leven.”
We blijven staan bij een klassiek beeld. “Dit is Neptunus, dat is niet de God van de Baarnse bossen, maar van de zeven zeeën die de Nederlanders bevoeren en waarop de rijkdom ons land binnendreef. Ze woonden in fraaie grachtenpanden, maar in de stad stonk het ’s zomers als een oordeel. Dus bouwden ze deze buitenverblijven, om met vrienden wijn te drinken, over literatuur te praten en te discussiëren over de samenleving. Die rol vervult dit gebouw nog steeds, ook nu het vernieuwd is. Het is een ontmoetingsplaats om over maatschappelijke thema’s te debatteren.”

Toen het minsterie van Landbouw, Economie en Innovatie Kasteel Groeneveld in de jaren ’70 verwierf, werd het een plek waar mensen bewust werden gemaakt van onze omgang met de natuur. Door het rapport van de Club van Rome stond het milieu hoog op de politieke agenda.
Discussies daarover zijn sindsdien nooit verdwenen, maar ‘poppen steeds weer op in een andere vorm’, stelt Jan Hartholt. De discussie draagt nu het label ‘duurzaamheid’. Binnen dat containerbegrip zoomt Jan Hartholt met Kasteel Groeneveld in op het thema ‘eten’. Hij wil de samenhang laten zien tussen de manier waarop we voedsel maken, exporteren en zelf gebruiken, en wat dit betekent voor onze omgeving.

“Eén op de drie wagens vervoert een agrarisch product, van bier tot boter. De productie van ons eten en het transport beïnvloedt ons landschap. Als je er bijvoorbeeld in slaagt om de afstand tussen grondstof en eindproduct te halveren, heeft dat grote gevolgen. Maar het productieproces van ons voedsel is helemaal opgeknipt in kleine stukjes deelverantwoordelijkheden. Met Kasteel Groeneveld willen wij mensen uit de productieketen weer bij elkaar brengen en zicht geven op het grotere geheel. Het mooiste vind ik wanneer we een publiek van leken, wetenschappers en beleidsmensen bij elkaar brengen voor een menging van verschillende perspectieven. Dat is belangrijk, want als het lukt om mensen anders naar een probleem te laten kijken, dan bedenken ze ook vanzelf andere oplossingen.
Dus voor een debat over voedselinnovaties betrekken wij niet alleen producenten, maar ook consumenten, die vaak het gevoel hebben dat ze verneukt worden. Als je tegenwoordig een etiket leest, moet je het hele internet afstruinen om te begrijpen wat er staat.”

Zo wil Jan Hartholt met Kasteel Groeneveld via discussies over onze relatie met de natuur bijdragen aan beleid dat evenwicht brengt tussen groen en groei. Het verbouwde kasteel is daarom beter voor die discussie ingericht, met ruimere zalen, moderne faciliteiten en betere afscheidingsmogelijkheden zodat verschillende doelgroepen tegelijkertijd bediend kunnen worden zonder dat ze last van elkaar hebben. Jan Hartholt: “Het kasteel wil ook iets zijn van ‘the medium is the message’. Het valt me altijd op dat hier meer kan dan op een gewone vergaderplek. Dit nodigt uit, het opent, en dat werkt door in de debatten die we hier hebben.”

Dit artikel verscheen eerder in GRNVLD-magazine. Neem ook een abonnement op GRNVLD, magazine over het verbinden van stad en land.

Lees ook:

Een chefkok kookt bij je thuis, voor jou en 5 anderen: (h)eerlijk en duurzaam

Snel & simpel offertes voor zonnepanelen

Duitsland verdient miljarden met groen, Nederland telt haar centjes

(Advertentie)