Kijktip: De prijs van goedkoop eten

Foto: Still van uitzending
Foto: Still van uitzending

Prijsvorming van voedingsproducten is een hot item. Steeds vaker breekt de discussie over de ware prijs van voedsel los. De Belgische zender Canvas zond er een zeer interessante uitzending over uit. Daarnaast belicht een recent uitgebracht rapport van de Wageningen Universiteit welke schakels in de voedselketen nu daadwerkelijk veel van de prijs van voedsel pakken. Hoe zit het nu daadwerkelijk en wat kunnen wij, als consumenten, er aan doen?

De macht van de supermarkt

De supermarktoorlog en dalende prijzen in supermarkten zijn in eerste instantie voordelig voor de consument. Er zit echter ook een keerzijde aan de goedkope prijzen. Dat belicht Panorama in haar uitzending. In de uitzending wordt de zaak van de Belgische supermarktketen Delhaize onder de loep genomen. Panorama laat zien hoe de supermarkt inkoop en hoe de prijs van producten tot stand komt. Leveranciers worden anoniem geïnterviewd uit angst voor represailles en laten zien wat het drukken van prijzen doet met de kwaliteit, hygiëne en veiligheid van voedsel. Boeren uiten hun zorgen aan de keukentafel. Is het een reden om afspraken te maken over de eerlijke prijs van voedsel?

Nederlands onderzoek Wageningen Universiteit

In opdracht van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) hebben de LEI Wageningen Universiteit en de Universiteit Utrecht onderzoek gedaan naar de prijsvorming van basisvoedselproducten. Hieruit blijkt dat elke schakel in de Nederlandse voedselketen, dus zowel de boer als de groothandelaar als de supermarkt, maximaal 3% van de omzet als winst overhoudt. De boer heeft gemiddeld gezien de laagste nettowinst, als het al geen verlies is.

Grafiek: Rapport Prijsvorming van Voedsel, WUR
Grafiek: Rapport Prijsvorming van Voedsel, WUR

De bovenstaande grafiek laat zien hoeveel procent van de brutomarge van de prijs van voedingsproducten naar welke schakels in de keten gaat. Zo gaat bijna 70% van de prijs van appels naar de verkopers. De boer krijgt gemiddeld 30% van de prijs van aardappelen. Dit is geen winst maar de brutomarge, hiervan moeten alle kosten dus nog betaald worden.

Prijsvorming producten

Naast prijzen is het onderzoek ook ingegaan op de prijsvorming van producten en de relatie tussen kostprijs en verkoopsprijs. Hieruit blijkt dat de supermarkt grote prijsschommelingen in de groothandel dempt. Zo is het één keer voorgekomen dat de consumentenprijs lager lag dan de prijs in de groothandel. Er wordt ook geconcludeerd dat wanneer de boer relatief weinig voor zijn product krijgt, de prijs maar langzaam weer hersteld wordt. Echter, wanneer de boer een hoge prijs voor zijn product krijgt, zakt de prijs relatief snel weer naar het gemiddelde.

Algemene conclusies over de prijsvorming van producten zijn lastig te trekken; het verschilt aanzienlijk per product. Wel lijkt het er op dat bij bewerkelijke producten als brood en kip een groot gedeelte van de marge naar de verwerkers gaat. Bij minder bewerkelijke producten als paprika’s en komkommers, gaat een aanzienlijk deel van de brutomarge, tot 68% van de verkoopsprijs, naar de supermarkt.

Toch, aldus de WUR, kunnen we niet eenduidig stellen dat de supermarkt een belangrijkere speler wordt bij de prijsvorming van producten. De groothandel bepaalt ook nog steeds voor een groot gedeelte de prijzen van, met name, bewerkelijke producten.

Direct kopen bij de boer

Wat is dan eerlijk eten? Steeds meer mensen willen precies weten hoe de prijsvorming van hun voedselproduct tot stand komt. Omdat de grote ketens ondoorzichtig zijn, wordt daarom uitgeweken naar alternatieve vormen van boodschappen doen. Dit kan door in te kopen bij voedselcollectieven of alternatieven voor de supermarkten zoals Bioromeo, Rechtstreex in Rotterdam, het Voedselcollectief Eindhoven, Zorgboerderij De Buytenhof in Rhoon of Rio de Bio in Utrecht. Daarnaast is het allerbelangrijkste: koop met je verstand. Vlees dat voor een habbekrats over de toonbank gaat, kan vrijwel onmogelijk op de meest diervriendelijke manier geproduceerd worden. Zoals Luc Ardies van de Belgische Unie van Zelfstandige Ondernemers zegt in het programma Panorama: “Goedkope prijs heeft een keerzijde. Er is altijd een achterkant aan de medaille. Goedkoop bestaat niet. Iemand betaalt de prijs daarvoor.”

Bron: Rapport WUR

Advertisement

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *