Dagblad Trouw bedrijft dubieuze journalistiek

Kranten zijn vaak weinig objectief. Dat bleek afgelopen week uit de berichten van dagblad Trouw over de Voorburgse kerk “De Levensstroomgemeente“. Deze kerk zou het Vlaams Belang uitgenodigd hebben om de opening van een nieuw kerkgebouw bij te wonen, suggereert de Trouw. Groot nieuws natuurlijk, helaas alleen niet waar. Maar Trouw vond sensatie belangrijker dan de waarheid.

Donderdag komt het nieuws groot, met foto, op de voorpagina: de Levensstroomgemeente nodigt Vlaams Belang uit om bij de opening aanwezig te zijn. De politieke partij en de kerk zouden zich vinden in hun gezamenlijke missie tegen de islamisering van Europa. Vreemd genoeg blijkt al uit het eerste artikel dat de leider van de kerk, pastor Jan Zijlstra, van niets weet. De uitnodiging is afkomstig van een gemeentelid, Hans Holtrop, die dit “op persoonlijke titel” gedaan zou hebben.

Trouw wijdt er vrijdag nog een artikel aan. Journalist Lodewijk Drost noemt Jan Zijlstra “kwetsbaar”, omdat hij als pastor geen kritiek durft te geven op gemeenteleden die zich met extreme partijen en denkbeelden in laten. Ook dit artikel krijgt veel ruimte — weer met foto — in de bijlage van de krant.

Zaterdag blijkt dat het Vlaams Belang helemaal niet de opening van het kerkgebouw komt. Jan Zijlstra neemt in een persbericht afstand van de commotie en zegt zich aan geen enkele politieke kleur te willen verbinden. Ook het Vlaams Belang ziet de reis naar Voorburg niet zitten, en wil geen controverse veroorzaken. De hele zaak loopt dus met een sisser af. Trouw geeft hier weinig aandacht aan: een klein artikel in een hoek van de bijlage.

Het staat een krant vrij om veel of weinig aandacht aan een nieuwsitem te besteden. Maar de nieuwsvoorziening moet wel gebaseerd zijn op relevante feiten. De Trouw baseert zijn artikelenreeks eigenlijk maar op één feit: Hans Holtrop, gemeentelid van de Levenssgtroom, stuurde een email naar iemand van Vlaams Belang. Hier zijn een aantal kanttekeningen bij te plaatsen:

* Een persoonlijke email van een gemeentelid is geen officiële uitnodiging van de Levensstroom. De email van Hans Holtrop was dus in feite niet relevant voor het nieuwsitem.
* De leiding van de gemeente was niet op de hoogte van de uitnodiging en distantieerde zich van af het begin van de actie van Hans Holtrop. De Trouw verwart dus de politieke voorkeuren van een lid met het beleid van de kerk.
* Hoe komt de Trouw aan deze email? Het lijkt erop dat de Trouw de mail rechtstreeks van ofwel Hans Holtrop, ofwel de Vlaams Belang politicus gekregen heeft. Hoe zouden ze er anders aan moeten komen. Het lijkt erop dat een van beide partijen wél controverse wilde veroorzaken en dat de Trouw hierin mee is gegaan.
* Heeft de Trouw wel zijn bronnen gecheckt? Uit een zoektocht op internet blijkt al snel dat er een Hans Holtrop bestaat die bedreigende emails aan politici stuurde (en hiervoor door de politie is verhoord) en door verschillende organisaties (zoals het CDA en het CIDI) geroyeerd is vanwege onmaatschappelijk gedrag. Zou dit dezelfde Holtrop zijn die de email naar het Vlaams Belang stuurde? Ze komen in ieder geval allebei uit Voorburg.

De Trouw heeft dus veel aandacht geschonken aan iets dat geen nieuws is, maar een persoonlijke actie van (waarschijnlijk) een onmaatschappelijke querelant. De krant heeft door deze actie de Levensstroom imagoschade toegebracht. De motieven om hier nieuws van te maken zijn onduidelijk. Ik vermoed dat het te maken heeft met sensatie belustheid. Een verband kunnen leggen tussen een extreem rechtse partij en een grote, bekende kerk: dat is toch sappig nieuws, of niet? Extreem rechts wint aan invloed in Nederland! Evangelische gelovigen blijken moslimhaters!

In dit geval won sensatie belustheid het van journalistieke voorzichtigheid. Ook de Trouw is soms niet vies van de riolen van het nieuws.

Links

Advertisement

10 comments

  1. Eerst een paar kleinigheden. Mijnnaam is Lodewijk Dros, zonder t. En nergens staat in Trouw dat De Levensstroomgemente het Vlaams Belang heeft uitgenodig.
    De heer Hans Holtrop heeft, zoals een en andermaal in mijn artikelen staat, op eigen houtje een uitnodiging doen uitgaan voor de opening van het nieuwe kerkcentrum in Leiderdorp (niet in Voorburg, zoals uw weblog meldt). Holtrop is niet wars van acties als ongeleid projectiel. Daar zou ik niet over hebben bericht als niet zijn uitnodiging met enthousiasme zou zijn begroet door het Vlaams Belang. Wat me verbaasde was dat Jan Zijlstra niet meteen afstand nam van de actie van zijn gemeentelid. Vlaams Belang zou zelfs in de persoon van ‘huisfilosoof’ (Flip Dewinter) Philippe van der Sande aanwezig zijn.
    Daarmee ontstond een – naar mijn weging – opmerkelijk nieuwsfeit. Over die weging is discussie mogelijk, maar onzorgvuldig ben ik niet geweest; een van de respondenten op dit blog roept de Raad voor de Journalistiek erbij en ik ben heel benieuwd wat dan wel de klacht zal zijn; ik wacht het af.
    Pas in een later stadium distantiëerde Zijlstra zich van Holtrops actie en van de komst van een vooraanstaand Vlaams Belangpoliticus (in functie! Van der Sande wilde, zei hij me, niet anoniem, als particulier komen).
    De suggestie dat de e-mail van Holtrop op een bedenkelijke wijze tot ons is gekomen, is onjuist. Holtrop mailt zijn ideeën en berichten in hondervoud rond. Ikzelf heb de mail via een collega ontvangen, niet van Holtrop zelf, noch van het Vlaams Belang.
    Voor de goede orde: de status van Holtrop als ex-CDA’er en ex-Cidi’er en nog wat andere akkefietjes, die doet er niet wezenlijk toe. Wat telt is hoe een gemeente – De Levensstroom – handelt om lieden met een bedenkelijke visie (Holtrop & Vlaams Belang) buiten te houden. Gedurende de week waarin deze kwestie speelt, heeft De Levensstroom kennelijk veel bijgeleerd – of is door de overheid daartoe overreed, dat kan ook. Uiteindelijk zag Vlaams Belang af van een reisje naar Leiderdorp, zoals Trouw netjes bericht heeft.
    Lodewijk Dros

  2. De kwestie is alleen gaan spelen omdat Trouw er nieuws van maakte, terwijl er geen nieuws was. Dat Zijlstra er blijkbaar niet adequaat op reageerde — dat is ook niet echt een nieuwswaardig feit.

    Formeel maakt de Trouw in de artikelen onderscheid tussen Hans Holtrop en de Levensstroomgemeente, maar de overheersende indruk is toch dat de Levensstroom en het Vlaams belang in hetzelfde vaarwater zitten. De lezer moet erg kritisch zijn om te bedenken: wacht eens even, staat de Levensstroom eigenlijk wel achter deze actie van zijn gemeentelid?

    Dat Hans Holtrop zijn emails in hondervoud in het rond stuurt, maakt het nog duidelijk dat hij uit is op controverse. Zijn reputatie als notoire ruziemaker is wél relevant: het maakt de suggestie dat er banden tussen de Levensstroom en het Vlaams Belang nog minder geloofwaardig.

    Ten laatste: Trouw heeft netjes bericht dat het Vlaams Belang niet naar Leiderdorp komt, maar niet op de voorpagina en niet met foto, zoals het eerste artikel. De meeste mensen die de Trouw lezen zullen de ‘rectificatie’ niet gelezen hebben, en zullen de Levensstroom blijvend associeren met het Vlaams Belang. De werkwijze van de Trouw brengt dus onnodige imagoschade toe aan een nietsvermoedende kerk die weinig fout heeft gedaan (behalve dan het accepteren van HH als lid).

  3. Dank aan de heer Dros voor zijn uitvoerige uitleg. Het klinkt op zichzelf allemaal heel redelijk, ik kan zijn overweging tot op zekere hoogte ook wel volgen.

    St. Maarten heeft echter volgens mij een goed punt: de suggestie die de twee artikelen en de mail wel degelijk dat er een schimmig verband zou zijn tussen het Vlaams belang en de Levensstroomgemeente.

    De feiten geven echter slechts aanleiding tot de conclusie dat er warm contact is tussen – een op eigen houtje opererend – gemeentelid Hans Holtrop en partij-ideoloog Philippe van der Sande. Dan is het bepaald wel van belang te vermelden dat Holtrop al bij tal van respectabele organisaties is weggestuurd vanwege zijn gedrag. Dit verterkt namelijk het beeld van iemand die op eigen initiatief acties onderneemt waar de organisatie waar hij bij betrokken is, helemaal niet blij mee hoeft te zijn.

    \”Wat telt is hoe een gemeente – De Levensstroom – handelt om lieden met een bedenkelijke visie (Holtrop & Vlaams Belang) buiten te houden. Gedurende de week waarin deze kwestie speelt, heeft De Levensstroom kennelijk veel bijgeleerd\”

    Ik begrijp de redenering wel, maar ik hoop dat dhr. Drost ziet dat zijn artikelen daarmee beheerst worden door een morele overtuiging: die-en-die houden er een bedenkelijke mening op na en iedereen (en vooral een geestelijk leider) zou zich daarom van hen moeten distantieren. Nu is de vraag: levert die standpuntsbepaling journalistiek op of een moreel inquisitoriaal? Mij bekruipt het gevoel dat \’Jantje\’ vorige week door meester Dros voorin de klas is geroepen voor een publiekelijke tik op de vingers. In dat verband vond ik de afsluitende passage uit \’Een apolitieke gebedsgenezer\’ tekenend:

    \”Geheel in de traditie van het Nederlandse pinksterchristendom zegt Zijlstra zich niet met politiek in te laten. Als gemeenteleden wél flirten met een uitgesproken rechtse en islamofobe politieke stroming maakt die apolitieke houding de voorganger en zijn gemeente kwetsbaar.\”

    Kwetsbaar waarvoor? Negatieve publiciteit? Dat komt op mij heel dubbel over, aangezien degene die deze woorden schrijft, dezelfde is als degene die de negatieve publiciteit bracht. Zowiezo: is die laatste zin de vermelding van een feit? Is het een politieke analyse? Volgens mij het laatste en hoort ze meer thuis in een hoofdredactioneel commentaar dan in berichtgeving.

  4. Het wegen van wat nieuwswaardig is in dit geval ingegeven door mijn verbazing: dat Zijlstra geen afstand nam van Vlaams Belang. Dat was – Trouw heeft dat niet gemeld – trouwens voor de tweede keer, want de kwestie liep al even.
    Mijn verbazing heeft een morele kant, maar wat is daar mis mee? Dat ik alle partijen aan het woord laat is daardoor ingegeven; als niet het Vlaams Belang, maar de ChristenUnie was uitgenodigd, had ik er niet over geschreven. Zoiets zie je vaak in de journalistiek (en in de politiek, en op de kansel, en waar al niet): dat het begin van een betoog/vraag/preek/gesprek/artikel een ‘misstand’ is. Bij journalistiek hoort, dat je vervolgens kijkt of het wel klopt, of dat de werkelijkheid net even anders in elkaar zit. Dat probeer ik te doen.
    Volgens ‘Tjerk’ hoort een zinsnede “Als gemeenteleden wél flirten met een uitgesproken rechtse en islamofobe politieke stroming maakt die apolitieke houding de voorganger en zijn gemeente kwetsbaar” niet in berichtgeving thuis. Daar heeft Tjerk gelijk in. Hij maakt één fout: hij leest het artikel in Trouw niet. Daarboven staat in vette letters ‘analyse’. Precies zoals Tjerk het graag ziet.

  5. Ik maak dus – als ik het goed begrijp – de fout dat ik het artikel niet lees in de papieren krant, maar via de website. Overigens zij toegegeven, op papier is het dan inderdaad duidelijk dat het om analyse gaat en niet om berichtgeving sec.

    Punt blijft echter dat de twee artikelen de suggestie wekken dat Zijlstra het Vlaams Belang een warm hart toedraagt. Terwijl de vork anders in de steel zit, of in uw woorden: de werkelijkheid zit net even anders in elkaar. Maar dat krijgt niet de aandacht in het artikel: die aandacht gaat uit naar het gegeven dat Zijlstra niet duidelijk afstand neemt van het VB.

    En dat vind ik dus, met Marten, wat goedkoop. Er is namelijk, afgezien van die mail van een ongeleid projectiel als Hans Holtrop, weinig aanleiding te denken dat Zijlstra ‘iets heeft’ met het VB. Voordat een krant die suggestie wekt, zou men naar mijn mening eerst moeten uitzoeken of er (buiten Holtrop) contacten zijn (geweest) tussen leiders van de Levensstroomgemeente en het VB. Als dat het geval zou zijn geweest, dan zou er sprake zijn van een nieuwsfeit, gezien de controversiele status van het VB.

  6. In beginsel heb ik kennelijk dezelfde ‘fout’ gemaakt als andere reageerders: ik heb het artikel via de website gelezen en hierbij dus het woordje ‘analyse’ gemist. Helaas maakt dit voor mijn beeldvorming nogal uit.

    Daarbij kijk ik als lezer naar het stuk en moet ik diep graven naar de achterliggende gedachte dat de heer HH en de Levensstroom een andere visie hebben. Wat mij betreft is het net zo onredelijk om hier de kerk bij te noemen als dat het is om bij een delict de nationaliteit er bij te vermelden. De Levensstroom is in haar naam aangetast, de heer HH heeft de publiciteit waar hij kennelijk zo op uit is. En dan denk ik als journalist: willen we hier aan mee doen – ook al is het uit verbazing?? Soms maken wij te veel nieuws dat er eigenlijk niet is, en dat mogen de gevestigde ordes in tv- en krantenland zich best wel eens aantrekken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *