Griekenland kan de EU niet om laten vallen

Door Jurriaan Kamp

Sinds ik chef van de economische redactie van NRC Handelsblad ben geweest, weet ik dat recessies voornamelijk een product van angst zijn. Er zijn natuurlijk altijd objectieve factoren zoals vraag en aanbod. Het is een feit dat de Grieken teveel geld hebben geleend, zelfs zoveel, dat ze dit misschien nooit terug kunnen betalen. Het is ook een feit dat bepaalde banken meer geld aan Griekenland hebben uitgeleend dan gezond was voor hun eigen balans. Maar het is, bijvoorbeeld, ook een feit dat het Griekse bruto binnenlands product maar net iets meer dan 3 procent van het BBP van de Europese Unie bedraagt. Het is onmogelijk dat Griekenland de EU omhaalt, en laat staan de wereldeconomie.

En toch is het heel goed mogelijk dat de westerse wereld opnieuw in een nieuwe pijnlijke recessie stort. En als dat gebeurt, hebben we die ramp zelf gecreëerd.

Biologen leren ons dat ons lichaam wordt bestuurd door een delicaat evenwicht tussen genen die groei voortbrengen en genen die beschermen. We hebben vooral groei, reproductie en uitbreiding nodig, maar soms, in gevaarlijke omstandigheden, moeten we onszelf beschermen. In zulke omstandigheden sluiten onze lichamen zichzelf af, en bewegen we ons van de bedreigende prikkel vandaan. Biologen spreken over de modus “vechten of vluchten”. En we moeten ons bewust zijn van dit kritieke beginsel: we kunnen niet tegelijkertijd groeien en onszelf beschermen. Zodra we in de afgesloten beschermende modus zitten, kunnen we niet meer groeien. Dit is precies waarom het zo moeilijk is dieren te fokken in een dierentuin. En dit is waarom onze gezondheid op de lange termijn baat heeft bij situaties zonder angst en stress. Zulke situaties bedreigen onze gezondheid omdat ze de productieve processen in ons lichaam een halt toeroepen.

In samenlevingen is dit niet anders. Zoals cellen in ons lichaam schipperen tussen groei en bescherming, is er ook een wisselwerking tussen individuen in een maatschappij en economie. Dus als angst zich verspreidt in een maatschappij, sluiten individuen zich af. Het is heel simpel: Als ik hoor dat we door Griekenland in een nieuwe recessie kunnen belanden, word ik angstig, en besluit ik die nieuwe auto maar niet te kopen, ondanks het feit dat ik nog steeds evenveel spaargeld op mijn bankrekening heb staan.

Erger nog, mijn buurman zou wel eens hetzelfde besluit kunnen nemen, om dezelfde reden. En zo creëren we een recessie terwijl er geen nodig was.

Media spelen een belangrijke rol hierin, want zij bombarderen de samenleving met slecht nieuws over Griekenland en andere nare feiten en cijfers over de economie. Het goede nieuws is echter dat we steeds meer zelf nieuws delen via social media. En onderzoek wijst uit dat we veel liever positieve en inspirerende verhalen delen dan kommer en kwel.

Daarom denk ik dat er een heel gezond antwoord mogelijk is op de huidige economische angsten. Laten we een nieuwe website maken: www.wedontwantarecession.com.

Ik heb het gecheckt, het domein is nog vrij.

We kunnen daar verhalen delen over waarom we doorgaan met leven zoals we het liefst doen. Waarom we blijven geloven in vooruitgang en positieve verandering. Waarom we liever voor hoop kiezen in plaats van angst. En dan, voorspel ik, wenden we de opdoemende recessie af.

Jurriaan Kamp richtte in 1995 samen met zijn vrouw Helene de Puy het tijdschrift Ode op. Daarvoor was hij redacteur, correspondent in Zuid-Azie en Economieredacteur bij NRC Handelsblad. Hij is auteur van Klein geld. Hoe vijftig dollar de wereld verandert en Omdat mensen ertoe doen.

Foto:Johnathan Nightingale, Flickr.com

Lees ook
Voor geld is alles te koop behalve betekenis.

Moet je een zwerver geld geven?

De kracht van hoop

Volg Ode ook op Twitter of Facebook, via de digitale nieuwsbrief, of neem een proefabonnement op Ode voor slechts €3,33 per maand

Advertisement

2 comments

  1. Vind de splitsing tussen angst/bescherming en groei wel een aardige. Maar groei is niet altijd goedaardig. Denk in een lichaam aan kanker. Wat er volgens mij aan de hand is dat er juist teveel groei is van de foute soort. Kanker vreet eigenlijk alles op, onttrekt alle energie en voedingstoffen aan de rest van het lichaam en vernietigd vitale systemen. Eigenlijk hebben we de nare kantjes van het kapitalisme (gebruik natuur, geldsysteem etc.) laten uitgroeien tot uitwassen en tot uiteindelijke vernietiging van het systeem zelf.

    Wat Griekenland betreft stelt het getalsmatig inderdaad niks voor. Maar in een wankel systeem kan 1 druppel genoeg zijn. Ik zou willen dat vertrouwen de boel aan de gang kon houden, maar ik vrees dat de groei zoals we die de afgelopen decennia gehad hebben de fundamenten van de economie teveel hebben verzwakt.

  2. Leuk dat de man optimistisch wil blijven maar dat doe je niet door de crisis te ontkennen. Laten we eerlijk zijn in het Westen hebben we meer dan 50 jaar lang de derde wereld voor ons laten ploeteren om ons van onze spulletjes te voorzien. Zie het stuk over slavernij hier op de site. Daarnaast hebben we in het Westen al tijden veel meer geimporteerd dan dat we nuttige producten hebben gemaakt voor anderen. Daar komt een keer een eind aan. Ik denk dat we veel beter kunnen leren dat je ook zonder twee auto`s en flatscreen tv prima gelukkig kunt zijn. Dan ben je positief en reeel. Laten we eerlijk zijn mensen als het karma rechtvaardig is mag het westen nu 50 jaar voor een paar dollar per dag giftige troep voor China in elkaar zetten. Wij vonden immers ook dat zij dat zolang voor ons hebben mogen doen toch.

    Deze crisis zorgt hopelijk voor een beetje meer gelijkwaardig over de wereld en nu zelfs wij ook worden uitgekleed door een systeem wat wereldwijd altijd al de armsten heeft uitgebuit en natuur heeft vernietigd worden wij nu ook wakker en gaan protesteren omdat we onze nieuwe I-pad niet meer kunnen betalen…

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *