Nieuwe technologie gaat helpen, een boodschappenlijst helpt nu al

Voeding en klimaat staan centraal in de tweede aflevering van de reeks klimaatdebatten van NRC Handelsblad en de stichting Kennis voor Klimaat. Net als de vorige keer komen eerst de feiten aan de orde. Martin Kropff, rector magnificus van de universiteit in Wageningen, vertelt de volle zaal over de laatste ontwikkelingen in de wetenschap. De uitdaging is groot: de wereldbevolking groeit door tot negen miljard mensen, terwijl belangrijke grondstoffen als fosfaat schaarser worden en extremen in het klimaat de voedselproductie bedreigen. De aarde moet meer produceren, met minder middelen en met een onvoorspelbaarder klimaat.

In Afrika kan de voedselproductie volgens Kropff al enorm toenemen door bestaande technologieën toe te passen, zoals kunstmest en betere zaden. Maar in ontwikkelde landen zouden alleen nieuwe technologieën de productie nog echt kunnen verhogen. En zijn er nieuwe technologieën in ontwikkeling die de kringloop kunnen helpen door weer CO-2 vast te leggen in -bio-producten en daarmee de uitstoot van broeikasgassen te verminderen.

Op dit moment onderzoekt zijn universiteit bijvoorbeeld hoe het effect van fotosynthese kan worden nagebootst met behulp van nanotechnologie, hoe eiwitten vlees kunnen vervangen en hoe de veredeling van planten sneller kan. Dat laatste is belangrijk omdat het klimaat verandert en gewassen zich moeten kunnen aanpassen aan een nattere of juist drogere omgeving. Soms stuiten de wetenschappers ook op onverwachte ontdekkingen. Kropff: “Bij onderzoek naar rijstbouw in de Filippijnen ontdekten we dat rijst niet meer bloeit als het een paar graden warmer wordt. Maar als je een soort ontwikkelt die eerder op de ochtend bloeit, als het nog koel is, dan kun je de productie daarmee aanpassen aan de klimaatverandering.’

Tijdens het intermezzo is het woord aan thrillerschrijver Ruben van Dijk. Hij schetst een wereld waarin voedsel schaars is. “Stelt u eens zich voor dat de schrappen van de supermarkten leeg zijn”, zegt Van Dijk dreigend. Zijn laatste boek ‘Graan’ gaat daarover: “Het was griezelig makkelijk om het gebrek aan voedsel te beschrijven, want de werkelijkheid is nog veel erger.” Om te ervaren hoe het is om geen eten te kunnen kopen heeft hij laatst een regenworm opgegeten. Beeldend beschrijft hij hoe hij de worm uit de grond haalde, kort kookte en doorslikte. Er gaat een siddering door de zaal. Volgens Van Dijk is een deel van het probleem een gebrek aan wereldwijde solidariteit dat tot vreemde uitkomsten leidt: “Er sterven op dit moment meer mensen aan overgewicht dan aan honger.”

Dan is de microfoon voor Jan Kees Vis, directeur duurzame landbouw van Unilever. Zijn bedrijf heeft de milieu-impact berekend van elk van haar producten. “De meeste impact (68%) wordt aangericht als het product in handen is van de consument, bijvoorbeeld door het gebruik van warm douchewater dat nodig is om onze shampoo te gebruiken.” Met het zogenoemde ‘Unilever sustainable living plan’ heeft de multinational zich ten doel gesteld om de komende jaren die impact op het klimaat te halveren. Zo moet onder meer in 2020 100% van hun landbouwgrondstoffen afkomstig zijn uit duurzame landbouw, zoals duurzame palmolie. Ook wil het bedrijf een half miljoen kleine boeren toevoegen aan hun lijst van leveranciers.

Jan Kees Vis is een specialist in palmolie, dat als grondstof voor onder meer margarine en zeep wordt gebruikt. Het belang van duurzame productie is groot – minder ontbossing etcetera – maar het gaat niet vanzelf: nog maar 50 procent van de palmolie die duurzaam wordt geproduceerd, wordt ook als ‘duurzaam’ verkocht. Er zijn nog te weinig afnemers die het echt willen laten zien aan hun klanten. Het certificaat mag namelijk alleen op een product als de palmolie in de ingrediëntenlijst staat. “Niet alle fabrikanten willen dat, omdat palmolie een slechte naam heeft bij consumenten; dus staat er op het label geen palmolie maar in verhullende termen ‘eetbare olie’”, aldus Jan Kees Vis.

Als de columnist, de wetenschapper en de Unilever-topman in debat gaan, komt ook de politiek erbij, vertegenwoordigd door Hans Hoogeveen, directeur-generaal bij het ministerie van Economische Zaken. Hoogeveen: “Het viel me op dat het woord ‘boer’ vanavond maar vier keer viel.” Volgens hem heeft Nederland jarenlang geïnvesteerd in overheden en systemen, terwijl de belangrijkste oplossing van het probleem bij de boeren ligt. “Die moeten meer kennis krijgen.”

Aan het einde van de avond mag ook het publiek zich met het onderwerp bemoeien. Iemand vraagt waarom het altijd gaat over méér productie: “Komt het ooit nog zo ver dat Unilever reclame maakt met de slogan: heeft u dit echt nodig?” Jan Kees Vis vermoedt van niet: “Maar wij laten in onze reclames nooit meer zien dan een gezin van vier personen kan opmaken.” Volgens Vis is het een groot probleem dat consumenten hun boodschappen niet goed organiseren. “Mensen gaan niet met een boodschappenlijst naar de supermarkt en plannen slecht wat ze gaan eten. Uit een onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat van alle bekertjes yoghurt die in Londen verkocht worden, de helft wordt weggegooid.”

Ruben van Dijk pleit daarom voor ‘urban farming’: “Het zou goed als mensen in de stad zelf hun groente verbouwen. Niet per se voor de productie, maar voor hun voedselbewustzijn.’ Na afloop van het debat deelt hij gedroogde insecten uit aan de aanwezigen. Slechts een enkeling durft een krekel of kevertje op te eten.

De volgende twee debatten vinden plaatst op dinsdag 1 november en dinsdag 22 november. Bestel kaarten.

Lees ook:

Duurzaam ondernemen. Dat levert op.

Eneco gelooft nog in klimaatverandering

Word jij No Impact (Wo)man voor een week?

Advertisement

One comment

  1. Nanotechnologie kan de Natuur en daarmee dus ook de Mens en Dier alleen maar schaden.

    Bij nanotechnologie is er sprake van zulke kleine, onnatuurlijke deeltjes dat die je gehele lichaam kunnen binnendringen en daar schade aan kunnen richten/ je ziek maken/ de boel verstoren…

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *