Vegetarisch dieet is niet natuurlijk

Foto: Living Off Grid (Flickr)

hetkanWel-blogger Rozemarijn bouwt aan een eetbaar bos in Frankrijk. Op een stuk grond van 20 hectare in de Dordogne probeert ze, samen met haar partner, de principes van permacultuur in de praktijk te brengen. Ook in haar Haagse achtertuin tuiniert ze er op los. Op hetkanWel doet ze verslag van haar belevenissen én schrijft ze over “gezonde voeding van grond tot mond”.

Hier komt ie: de knuppel in het vegetarische hoenderhok. Want ik ben eens gaan uitzoeken of we vlees en vis (en andere dierlijke producten) nodig hebben om gezond te blijven. En daar kwam een vrij eenduidig antwoord uit. Met als gevolg een zorgelijk gevoel over de vegetariërs (en veganisten) die geloven dat ze het beste voor hun gezondheid doen door geen dierlijke producten te eten. Zelf ben ik jarenlang ‘passief’ vegetarisch geweest; ik kocht zelf nooit vlees en at het alleen als het me werd voorgezet. Mijn grootste motivatie was om niet mee te werken aan de bio-industrie. Maar een andere belangrijke reden was ook dat het in mijn kringen als ‘beter’ werd beschouwd om geen vlees te eten; gezonder en moreler. Want waarom zou je een ander levend wezen doden als je ook op een plantaardige manier aan je nutriënten kan komen? De overtuiging dat dat kan, al je nutriënten uit plantaardig materiaal halen, heb ik destijds niet bevraagd. Nu wel. En hoe wordt dan de afweging als we essentiële nutriënten níet op een andere manier kunnen verkrijgen dan uit vlees en vis? 

Lees ook
Walnoot/chocolade brownie met… zwarte bonen
Granen, toch nog even in de week leggen
Instant bevrediging: zelf chocolade maken

Voordat ik begin: Disclaimer 1: ik heb het in deze discussie over vlees van dieren die onder natuurlijke omstandigheden hebben geleefd: zonder stress, met genoeg buitenruimte, en etend waar ze voor gemaakt zijn. Dus niet het vlees uit de bio-industrie waar koeien graan en soja gevoerd krijgen (zie mijn blog over melk). Wat tot een hele andere samenstelling van het vlees leidt, met z’n eigen gezondheidsproblemen. Ik heb het op z’n minst over biologisch vlees, nog liever biologisch dynamisch en zeker grasgevoerd. Regulier vlees uit de supermarkt zou ik niemand willen aanraden te eten. Dit vanwege je gezondheid en ook vanwege de dieronterende omstandigheden van de bio-industrie.

Disclaimer 2: dit stuk gaat alleen over de de gezondheidsaspecten van het wel of niet eten van vlees, vis en andere dierlijke producten. De morele aspecten van de keus om vegetarisch te willen eten laat ik (denk ik) met rust. De milieu-aspecten van vlees-eten hoop ik in een volgend stuk nog wel te verhelderen. Bij de vermeende nadelen voor het milieu van vleesproductie blijken namelijk nog flink wat addertjes onder het gras zitten (het gras dat koeien zouden moeten eten in plaats van graan en soja…).

Geen enkel dieet geschikt voor iedereen

Eén van de belangrijkste argumenten in deze discussie is volgens mij dat we allemaal anders zijn. Hè lekker, zo’n open deur. Maar in dit geval heb ik het dan vooral over ons stofwisselingssysteem. Er zijn namelijk verschillende metabolische typen die voedsel op een andere manier verwerken. En dat betekent dat er logischerwijs niet één dieet kan zijn dat goed is voor iedereen. Sommige mensen stammen af van kustvolkeren die eeuwen lang vooral op vis leefden, anderen hadden vooral vleesetende voorouders. En in de tropen bestonden de traditionele diëten uit meer koolhydraten en fruit. Slechts een heel klein deel had voorouders die voornamelijk op plantaardig voedsel leefden; en dat zijn dan recente voorouders zoals hieronder zal blijken. Door het overerven van de genen kan het dan zo zijn dat iemand vlees en/of vis echt nodig heeft om gezond te blijven, terwijl anderen het zonder wél trekken.

Foto: telepathicparanoia (Flickr)

Het lastige is dat we tegenwoordig zo gemixt en verplaatst zijn, dat er moeilijk één duidelijke afstammingslijn te trekken is naar een bepaald volk of gebied. Het is daarom een kwestie van uitvinden bij jezelf waar je lichaam goed op reageert en waarop niet. Er is een hele wetenschappelijke tak die zich daar mee bezig houdt: The metabolic typing system, ontwikkeld door William Wolcott. Hij heeft tests ontwikkeld waarmee je zelf een heel eind kan komen om te zien of je vooral een eiwit-type of een koolhydraat-type bent. Of er tussenin. Daarmee heb je dan een ruwe indicatie van wat er in je lijf gebeurt. Wil je preciezer weten hoe je op voedingsmiddelen reageert, dan kan je bij orthomoleculaire artsen bepaalde dingen laten meten. Denk aan een overgevoeligheidstest voor de meest gangbare voedingsmiddelen, de vetzuurbalans in je lijf en de gehaltes van de belangrijkste mineralen.

Veganistisch dieet risky

In ieder geval is voor mij duidelijk geworden dat dit niet kan: claimen dat iedereen optimale gezondheid kan bereiken met een vegetarisch dieet. Daavoor zijn er te veel individuele verschillen. Claimen dat mensen gezond kunnen blijven met een puur plantaardig dieet (zoals bijvoorbeeld het gerenommeerde Amerikaanse Hippocrates Health Institute doet) gaat nog een stap verder. Dat is een loopje nemen met de feiten. Feiten die laten zien dat er flink wat essentiële nutriënten zijn die we alleen uit dierlijke producten in voldoende mate binnen kunnen krijgen. En getuige de veganisten die uiteindelijk in het ziekenhuis belanden vanwege gebrek aan bepaalde essentiële voedingstoffen.

Zo heeft Lierre Keith, auteur van het boek ‘The vegetarian myth’ 20 jaar veganistisch geleefd (dus helemaal geen dierlijke producten). Na 2 jaar ontwikkelde ze een degeneratieve gewrichtsziekte (met uiteindelijk een zowat uit elkaar gevallen ruggengraad) waar ze nooit meer van af zal komen. Om nog niet te spreken van de aanvallen van hypoglycemia (lage bloedsuiker), constante verkoudheid, moeheid en terugkerende depressies. Zelfs het uitblijven van haar menstruatie was voor haar nog geen reden om haar principes te heroverwegen. Omdat ze er van overtuigd was dat ze het beste voor de wereld deed door geen dierlijke producten te eten. Die overtuiging haalt ze in haar boek stapje voor stapje onderuit, met heel veel (zelf)onderzoek en overtuigende argumenten. Een echte aanrader.

Ook Sally Fallon, auteur van Nourishing Traditions, waarschuwt dat een eerlijke analyse van het beschikbare wetenschappelijke bewijs er tegen pleit om te veel dierlijke producten van je bord te weren. Nourishing Traditions is inmiddels mijn voedingsbijbel geworden. Het boek is gebaseerd op het onderzoek van Dr. Weston A. Price naar wat gezonde oervolkeren aten, ondersteund met wetenschappelijke inzichten van nu. Nourishing Traditions waarschuwt dat strikt vegetarisme (en zeker veganisme) ronduit gevaarlijk kan zijn voor opgroeiende kinderen en vrouwen tijdens de zwangerschap en borstvoeding. Omdat, zoals ik later zal uitleggen, sommige dierlijke nutriënten essentieel blijken. De auteurs van het boek ‘Perfect health diet’ (Jaminet) zeggen ook dat het moeilijk is om gezond te blijven op een puur plantaardig dieet. Eieren en vol-vette melkproducten (room, boter) zijn bijna onmisbare eiwitbronnen. Tegen veganisten zeggen ze: ‘We believe there is no moral reason to avoid eggs or dairy; there are certainly good health reasons to include them’.

Vleeseters van nature

Foto: wikimedia commons

Maar wie moet je geloven in de wirwar van claims over welk eten goed voor ons zou zijn en wat niet? Een beetje relativisme kan behulpzaam zijn in dit geval. Het punt is dat ons lichaam is afgestemd op het voedsel dat onze voorvaderen miljoenen jaren hebben gegeten. Al die moderne dieten en stromingen van maximaal de afgelopen 100 jaar zijn maar gefriemel in de marge. Want onze genetische opmaak is grotendeels vergelijkbaar met wat ze 10.000 jaar geleden was, voordat de agrarische revolutie inzette. En voor die tijd aten we voor het grootste deel vlees. In antropologische wetenschappelijke kringen bestaat er geen twijfel dat onze voorouders miljoenen jaren jagers/verzamelaars zijn geweest. Dat blijkt uit analyse van de gereedschappen en botten uit het paleolithische tijdperk (2,6 miljoen jaar geleden tot de agrarische revolutie 10.000 jaar geleden) (L. Cordain, The proteine debate). (Alles wat ik op school geleerd heb over de prehistorie ben ik vergeten; maar nu is het opeens wél interessant, zo werkt dat met leren door interne motivatie ). 

Door de ontwikkeling van steeds betere ‘gereedschappen’ steeg de consumptie van vlees. Dat zorgde er weer voor dat vroege voorouders beter konden overleven in tijden dat er minder plantaardig voedsel beschikbaar was. En dat ze vanuit Afrika verder noordelijk konden trekken (L. Cordain, The paleo answer). Gedurende het paleolitische tijdperk is duidelijk een aanpassing te zien aan meer vlees in het dieet. Zo is de lengte van het darmstelsel verminderd en kregen we grotere hersenen naarmate er meer eiwitrijk voedsel (vlees) werd gegeten (L. Cordain, The protein debate). Analyse van onze biologische make-up ondersteunt dat we omnivoren zijn: langere darmsystemen dan pure carnivoren, maar niet zo lang als herbivoren. Evenmin hebben we meerdere magen zoals graseters. Wat we wel hebben is de aanmaak van hydrochloric acid (een stof die eiwit-splitsende enzymen activeert) wat herbivoren niet hebben (S. Byrnes, PhD, The myths of vegetarianism, zie myth 11). Het feit dat mensen nog maar matig zelf het aminozuur taurine kunnen vormen, is waarschijnlijk ook ontstaan doordat de mens genoeg taurine via het geconsumeerde vlees binnenkreeg.

Analyse van 229 jager/verzamelaarsgemeenschappen uit het paleolitische tijdperk laat zien dat bij meer dan 70% meer dan de helft van het menu uit dierlijke bronnen kwam (L. Cordain, The proteine debate). Dat is wat onze genetische opmaak heeft gevormd gedurende 2 miljoen jaar. Vrijdag deel 2: over waarom geen enkel oervolk vegetarisch was & er twijfel is over de slechte eigenschappen van vlees.

Advertisement

26 comments

  1. Je stuk toont op geen enkele wijze aan dat we dierlijke producten nodig zouden hebben voor onze gezondheid…

    "Feiten die laten zien dat er flink wat essentiële nutriënten zijn die we alleen uit dierlijke producten in voldoende mate binnen kunnen krijgen. En getuige de veganisten die uiteindelijk in het ziekenhuis belanden vanwege gebrek aan bepaalde essentiële voedingstoffen. "

    Welke feiten? Welke essentiële nutriënten? Het is niet serieus te nemen als je ze niet benoemt. Als veganist verdient bij een uitgebalanceerd dieet eigenlijk alleen vitamine B12 (en eventueel D) extra aandacht en dit kun je eenvoudig halen uit een supplement. Let wel, B12 is niet van dierlijke oorsprong, ook in dierlijke producten is de herkomst bacterieel. De laatste zin is helemaal stuitend, er zijn vele malen meer vleeseters die in het ziekenhuis terechtkomen vanwege hun dieet/eetgewoonten, en dat zijn zeker niet allemaal mensen die zich volstoppen met fastfood e.d. maar bijvoorbeeld ook mensen die zichzelf op het paleo diet gezet hebben om maar wat te noemen en daar vanuit tekorten ontwikkelen. Nergens zie ik verder het bewijs over je opmerking dat veganisten uiteindelijk in het ziekenhuis belanden, nog enige cijfers daaromtrent. Ik ben zelf al 10 jaar vegan en verkeer in prima gezondheid en ken in mijn persoonlijke omgeving tientallen andere veganisten en in geen één geval gaat het om iemand met serieuze gezondheidsklachten. Ook online kom ik slechts sporadisch verhalen tegen van (vaak beginnende) vegans die tegen een aantal klachten aanlopen. Dikwijls gaan die over na verloop van tijd als het lichaam gewend is geraakt aan een (vaak drastische) omschakeling naar een strikt plantaardig dieet en zodra mensen hun weg gevonden hebben om een goed uitgebalanceerd dieet te vinden. Voor sommige mensen blijft dat lastig, maar nergens is het bewijs dat dit te maken heeft met de afwezigheid van dierlijke producten.

    Verder is het natuurlijk zinloos om een discussie te voeren over veganisme als je de belangrijkste motivatie ervoor, ethiek, buiten beschouwing laat. Veganisme is namelijk niet zomaar een dieet maar een overtuiging die voorkomt uit consideratie voor dieren en hun belangen. In de veehouderij worden die belangen per definitie met de voeten getreden, dat geldt voor de bio-industrie maar net zo goed voor biologische en biologisch-dynamische houderijen (waar dieren eveneens als eigendom en productiemiddel gezien worden) en tevens voor de jacht. Je hebt als mens simpelweg de keuze om er een prioriteit van te maken om ernaar te streven je bijdrage aan dierenleed en het doden van dieren (wegnemen van hun leven) te minimaliseren.

    Tot slot: als je echt geen 'loopje met de feiten' wilt nemen dan zou ik zeker 'The Vegetarian Myth' eens kritisch bekijken, je hoeft alleen maar te google op The Vegetarian Myth debunked te Googlen om te zien wat ik bedoel. Echt niet serieus te nemen, Lierre Keith. Als je tegelijkertijd ook nog wat wilt lachen kijk dan eens hier: http://www.youtube.com/watch?feature=player_embed

    1. Hoi Jurjen, bedankt voor je uitgebreide reacties. Je hebt gelijk dat ik de 'feiten' (ik geef toe dat feiten tegenwoordig lastig te ontwarren zijn uit de vele elkaar tegensprekende wetenschappelijke bewijzen) over essentiële nutriënten niet goed benoemd heb in dit stuk, dat volgt nog (het werd te lang om allemaal in één stuk te zetten). Daarin zal ik B12 bespreken en argumenten dat B12 uit plantaardige bronnen als spirulina meestal niet opneembaar is voor ons lichaam.
      De ethische argumenten blijven wat mij betreft lastig om over te discussiëren. Maar wat betreft de wens om geen dieren van hun leven te willen beroven, moet je dan ook de verwoesting meenemen die de landbouw heeft betekend voor de habitat van vele wilde dieren. Dus ja, eigenlijk zouden we dan terug moeten naar kleinschalige, lokale polyculturen om de natuur haar ruimte te geven. Daar ben ik voor, of onze ontwikkeling naar de huidige maatschappij met overvolle steden en monocultuur-landbouw nou natuurlijk is of niet. Natuurlijk is inderdaad geen argument op zich (überhaupt moeilijk te definiëren), maar voor mij klopt het niet om voorbij te gaan aan onze genetische opmaak, natuur zo je wil, als dat onze gezondheid schaadt. Al kan ik begrijpen dat mensen er voor kiezen om geen dieren te willen doden vanwege de manier waarop de mens nu met dieren omgaat. Maar dat moet dan wel een goed geïnformeerde keus zijn. Kom ik terug op mijn beginpunt: sommige mensen kunnen gezond blijven op een vegetarisch dieet, andere niet.

  2. Overigens is 'natuurlijk' geen steekhoudend argument. Als je slechts datgene als natuurlijk beschouwt wat onze verre voorouders ook deden of anderszins refereert aan de 'natuurwetten' zoals die ook nu nog gelden in 'het wild' (dus buiten de door mensen gestichte samenlevingen voor zover je dat helemaal los van elkaar kunt zien) dan blijft er bijzonder weinig over in de manier van leven van de hedendaagse mens wat ze nog als 'natuurlijk' kunnen beschouwen. Anderzijds kun je natuurlijk ook gewoon concluderen dat de mens, zoals alle levensvormen, evolueert en dat het niets anders is dan een natuurlijke ontwikkeling die ons gebracht heeft waar we vandaag de dag zijn als mensen, compleet met het intensieve gebruik van computers en talloze andere hulpmiddelen. Daarmee is een term als 'natuurlijk' weinig waardevol aangezien je het op allerlei manieren kunt uitleggen. Veel belangrijker nog is de vraag waarom het uit zou moeten maken of iets 'natuurlijk' is of niet (voor zover je die kwalificatie dus daadwerkelijk kunt maken). Natuurlijk leven (wat je daar ook onder verstaat) lijkt me geen doel op zich. Het minimaliseren van je bijdrage aan leed bij anderen (mens of dier) en je impact op de Aarde daarentegen wel.

  3. Ik herken diezelfde vraag en ben ook druk 'in onderzoek' welke 'voedsel filosofie' het beste is (voor mens, dier en wereld) en ben ook geen 'grote' vleeseter – wellicht 1 x per week en alleen biologisch.

    We verschillen genetisch gezien nauwelijks van de 'oermens' en ook ons dieet zou niet veel anders moeten zijn. Dierlijk zowel plantaardig. Noten, zaden, groenten, vruchten, 'wild' vlees (inderdaad geen 'gefokt' vlees) en 'vrij zwemmend' vis, weinig kolhydraten. Ik tracht ( .. en worstel, want ik ben een echte koolhydraat junk) zoveel mogelijk onbewerkt voedsel te eten en me aan bovenstaande te houden.

    Bewerkt voedsel is wat veel 'gezondheids leed' veroorzaakt bij de mens, vooraal de zogenaamde 'goede kolhydraten', dus ook pasta, brood, en andere bewerkte graanproducten. Ook soja is een bewerkt product en ben dus ook erg voorzichtig met het nuttigen van deze vegan zuivelvervanger. Maar ook dier en wereld 'lijden' onder bewerkt voedsel ivm de soms niet al de integere productie.

    Daar in tegen is de wereld en de mens zo veranderd en zijn wij mensen met zoveel meer, dat het 'oer dieeet' wellicht niet meer ons magen zou kunnen vullen en past het niet meer in ons bestaan en we wel productie voedsel nodig hebben om ons bestaan te kunnen voortzetten.

    Moeilijk vraagstuk dus, goed om steeds je weer af te vragen wat bij jou past, bij je gestel en goed voor je doet , bewust blijven van het effect op jouw gezondheid en die van de wereld .. en ik geloof dat als iets goed voor jou is, het ook goed voor de wereld is en visa versa.

    Het eten van een stuk 'eerlijk' fruit heeft nog nooit iets of iemand schade toegebracht .. hoewel .. wellicht de ene keer, heel lang geleden ;-).

  4. Wow, kan het nog wat meer door opinie gekleurd? Ten eerste, Lierre Keith was geen veganist, dat heeft ze voor het gemak even gejokt, ze was "veganist" maar stopte zich onderwijl vol met eieren en zuivel bij elke gelegenheid die ze maar had. In haar eigen woorden. Lierre's vegetarian myth was dus inderdaad…. een mythe! Daarnaast was ze koolhydraat fobisch, en inderdaad is een veganistische levensstijl voor veel mensen (niet allemaal) moeilijker vol te houden wanneer ze weinig koolhydraten eten en daarnaast ook nog eens calorie-beperkend eten.

    Ik ben het eens dat een vegetarisch dieet niet natuurlijk is… 😉 Het bevat immers nog steeds zuivel, kaas en eieren, hetgeen inderdaad heel onnatuurlijk is. Alle feiten wijzen er echter op, dat een geheel plantaardig dieet de meest gezonde levensstijl is voor de mens. Studies aan ALLE premier league universiteiten wijzen uit dat vlees, vis en zuivel weinig goed doen voor het menselijk lichaam en ten grondslag liggen aan nagenoeg ALLE hedendaagse lifestyle ziekten/aandoeningen.

    Vwb 'geen enkel dieet geschikt voor alle mensen' : Inderdaad, geen enkel dieet is geschikt voor alle mensen. Het gaat immers niet om dieet, het gaat om een levensstijl. Koeien zijn ook niet op dieet, maar alle koeien (van nature, tenzij de mens zich erin mengt) eten gras. De mens is de enige soort die denkt dat 'ie verschilt van andere mensen gebaseerd op bloedgroep, of chakra of kundalini/yoga-gerelateerde ideeen. 🙂 Voor meer info over 'species-related diet' verwijs ik naar 'The 80/10/10 diet" door Dr Douglas Graham. Data, wetenschap, feiten. Hoezo, dus, een loopje nemen met de feiten, stel je ten eerste eens op de hoogte van de feiten! 😉

    Voedingsstoffen tekort bij vegan: Lees "Could it be B12?" Vleeseters hebben evenveel, zo niet meer B12 tekort dan vegans. B12 wordt niet aangemaakt in het lichaam, het wordt gerecycled, so to speak. Omnivoren worden alleen niet getest op B12, vanwege de valse notie dat vleeseters geen B12 tekorten kunnen hebben.

    Verder uiteraard The China Study.

    Maar mijn eigen reactie: Fijn dat je je zorgen maakt over mijn veganistische levensstijl. Maar volgens mijn bloedtests en medische tests ben ik kerngezond, als veganist sinds 3 jaar, en was ik ernstig ziek als omnivoor, 34 jaar lang.

    De auteur noemt Hippocrates Health, volgens mij is dat vegan, maar high fat/ low carb. Inderdaad, Brian Clement neemt een loopje met de feiten. Waar. Sally Fallon heeft zwaar overgewicht. Lekker voorbeeld dus voor een gezonde levensstijl. NOT. Cordain, ook een Paleo guru die geen enkele wetenschappelijke onderbouwing kan aandragen voor zijn bevindingen, maar die ook steenrijk is door het verkopen van supplementen.

    Ik vraag je, wat is precies "Humaan slachten?" Grass-fed en biologisch grootgebracht vee wordt alsnog in precies dezelfde slachthuizen omgebracht. En daar is weinig humaan aan, ik zou zeggen, bezoek eens een slachthuis! Humaan slachten van dieren voor consumptie, is dat net zoiets als humaan verkrachten van vrouwen? Just asking.

    Ik vraag je, als Paleo-gerelateerde stijl zo gezond is, waarom verkopen al die gasten dan supplementen??? Proteine, B12, creatine, hormonen…. het zit toch allemaal alleen maar in dieren? En als je dieren eet, zou je toch geen supplementen meer nodig hebben? De logica is ver te zoeken.

    Geen enkel oervolk was vegetarisch, maar wel voor het grootste gedeelte plant-based, met een klein beetje vis of vlees. Vis of vlees consumptie was niet meer dan 100 gram PER WEEK, dat is zoveel als een kaartenspel… PER WEEK! Doe de research voordat je dingen klakkeloos nablaat van de website van het Voedingscentrum… 😉

  5. Hierbij deel ik vast mee dat het artikel van Roos ontstellend slecht is, met de grootst mogelijk onzin. Ik kan dat uitgebreid aantonen met verwijzing van tal van wetenschappelijke publicaties en naar websites van instanties die er wel verstand van hebben (universiteiten, wetenschappelijke instellingen en ziekenhuizen). Ik ben blij dat meer mensen felle kritiek hebben op Roos, al ben ik het in lang niet in alle opzichten met de critici eens. Ik leg dat nog wel uit.

  6. Sally Fallon heeft, zoal hierboven al iemand heeft opgemerkt, inderdaad aanzienlijk overgewicht.
    En Stephen Byrnes, de auteur van "The myths of vegetarianism" , is in 2004 overleden als gevolg van een beroerte….

  7. Roos is een kritiekloos volger van Sally Fallon. Haar boek "Nourishing traditions" noemt Roos zelfs haar "voedingsbijbel".
    De resultaten van klinische en epidemiologische studies, waarbij door middel van onderzoek bij een zeer groot aantal mensen relaties worden gelegd tussen voeding en gezondheid, geven echter geen steun aan de opvattingen van Fallon en van de Weston Price Foundation waarvan Fallon (die overigens geen geneeskunde, biologie of voedingfswetenschappen heeft gestudeerd) voorzitter is. Kiijk maar na op Pubmed (de internetdatabank van medische literatuur).

  8. Voor een kritish commentaar op de Weston Price Foundation en op Sally Fallon verwijs naar de volgende artikelen, die zijn geschreven door deskundige mensen zoals Harriet Hall, Joel Fuhrman en John Robbins.
    Op de website diseaseproof.com:
    – Weston A. Price Foundation: Stupid traditions
    – Weston Price take your pseudo-science elsewhere
    – Deadly dietary myths
    – The meat and butter diet
    Op de website wellsphere. com: The misinformation of Barry Groves and Weston Price
    Op de website vegsource.com:
    – T. Colin Campbell's response to questions raised about the book "The China Study: Startling implications for diet, weight loss and long term health
    – The truth about the Weston Price Foundation
    – Reflections on the Weston A. Price Foundation
    Op de site sustainablesummer.wordpress.com: Nourishing traditions is total quackery.
    Op de site quackwatch.org: Stay away from "holistic"and "biological" dentists.
    Op de site sciencebasedmedicine.org: Eat fat, get thin?
    Op de site ethicalnag.org: Why industry lobbyists and pseudo-scientists insist that the "meat and butter" diet is actually good for you

  9. Vervolg op de vorige reactie:
    Op de site ethicalnag.org: Why industry lobbyists and pseudo-scientists insist that the "meat and butter diet" is healthy.
    Ik wil niet beweren dat alle bovengenoemde commentaren volledig juist zijn, maar in ieder geval zitten ze dicht bij de waarheid (zoals we die op basis van serieuze wetenschap kennen, ook al is -in veel gevallen- wetenschap nooit af en is vaak verder onderzoek nodig).
    In ieder geval zijn de meeste opvattingen van Fallon c.s. aantoonbaar onjuist.

  10. Best mogelijk dat Lierre Keith een "uit elkaar gevallen ruggengraat " (en niet ruggengraad) heeft en bovendien een constante verkoudheid, moeheid en depressies en misschien nog veel meer, maar wat heeft dat te maken met vegetarisch eten?
    Is daar ook maar enig bewijs voor? Die uit elkaar gevallen ruggengraat en andere vreemde verschijnselen kunnen allerlei oorzaken hebben.
    Als je zinvolle conclusies wil trekken over de relaties tussen een bepaald voedselpatroon en bepaalde ziektes en gebreken, zul je toch grote aantallen (het liefst duizenden of beter nog tienduizenden) mensen moeten onderzoeken waarbij vegetariërs en niet-vegetariërs worden vergeleken. Daarbij moet je het totale voedselpatroon bekijken en ook andere factoren zoals leeftijd, geslacht, gezondheidstatus en eventueel ook sociale factoren zodat je verstorende effecten zoveel mogelijk uitsluit.
    Roos maakt zich schuldig aan verschillende denkfouten, zoals:
    – monocausaal denken;
    – een post-propter verwarring, ofwel: post hoc ergo propter hoc;
    – anekdotisch bewijs ofwel "de wet van de kleine getallen" (een onjuiste generalisatie).
    Voor een toelichting hierop, kijk op internet, b.v. in Wikipedia bij Drogredenen.

  11. En als aanvulling op de vorige reactie: Dergelijk epidemiologisch onderzoek moet niet alleen een groot aantal mensen betreffen, maar zich ook uitstrekken over een groot aantal jaren, zodat langetermijneffecten zo goed mogelijk kunnen worden beoordeeld.

  12. Alleen de reden dat veel vegetariërs supplementen nodig hebben is een bewijs dat het niet natuurlijk is. Het feit dat sommige niet-vegetariërs ook supplementen eten is voor mij meer een bewijs dat veel mensen slecht voedsel consumeren. De meeste niet-vegetariërs bereiden hun stukje vlees in veel te veel slechte margarines en dergelijke. Ontsteking bevorderend! En om dan te zeggen dat het ligt aan het consumeren van vlees, lijkt me niet correct. Het grootste gedeelte van hun voedsel bestaat uit koolhydraten waaronder veel suikers. We weten wat te veel koolhydraten doen en in het bijzonder suikers (het slechte type LDL cholesterol wordt verhoogd).

  13. Beste HDJ,
    ik deel jouw bovenstaande mening.

    Persoonlijk heb ik ook nog nooit een goed doorvoede vegetariër gezien. Die Sally Fallon ziet er wel uit of ze een stootje kan hebben.

  14. Was er laatst niet een onderzoek dat uitwees dat mensen met een BMI tussen de 25 en 30 statistisch langer leefden dan mensen met een BMI onder de 25? Een beetje overgewicht bezien vanuit de huidige maatschappelijke maatstaven lijkt me dan ook wel gewenst. En vrouwen mogen nu eenmaal wat meer lichaamsvet hebben dan mannen.

  15. Ik heb in mijn gehele leven misschien 1 klein hapje vlees gegeten als kind door mensen die mij dit opdrongen. Ik ben niet overdreven dun en slik geen supplementen, ik ben niet meer moe of verkouden dan een ander. Mijn moeder leeft ook al jaren vegatarisch en ziet er geweldig uit voor 70 jaar.
    Ik ben het niet eens met het artikel maar vind het vooral erg dat er wordt gezegd dat een vegetarisch dieet tijdens de zwangerschap en borstvoeding ronduit gevaarlijk is. Ik heb 2 gezonde stevige kinderen ter wereld gebracht en ze zonder problemen een jaar lang borstvoeding gegeven. Overigens hoor ik vaak van vleeseters dat ze tijdens hun zwangerschap vlees niet eens kunnen ruiken of zien en dat dus ook niet eten.

  16. Ik ben zelf geen vegetariër (al eet ik weinig vlees), maar als je denkt dat vegetariërs ongezond zijn en er slecht uitzien, ga dan naar Google en zoek b.v. naar “Vegetarian celebrities”. Je kan dan honderden beroemdheden (met foto) tegenkomen die vegetariër zijn.
    En denk je nou echt dat al die mensen, net zoals die maffe Lierre Keith, een “uiteengevallen ruggengraat” hebben?

  17. In de eerste reactie op dit artikel heeft Jurjen er al op gewezen dat Lierre Keith totaal niet serieus te nemen is.
    Herhaaldelijk geeft ze blijk van haar totale onkunde. Een voorbeeld: ze beweert dat er in de maag geen bacteriën voorkomen.
    Er zijn echter minstens 130 bacteriesoorten bekend die in de maag voorkomen. Een voorbeeld is de helicobacter pylori die maagzweren kan veroorzaken en een rol kan spelen bij het ontstaan van maagkanker. De ontdekking van deze bacterie is in 2005 beloond met de Nobelprijs voor geneeskunde, maar dat is Keith ontgaan.
    Uit het feit dat cellulose niet verteerd wordt, leidt Keith af dat we deze stof niet nodig hebben. Ze is blijkbaar niet op de hoogte van het grote belang van vezels (zowel oplosbare als onoplosbare) voor de gezondheid.
    Absurd is haar bewering dat vleeseters geen kanker of hart- en vaatziekten krijgen.
    Lees – onder veel meer – bijvoorbeeld het artikel “Is red meat really bad for you?” van Samantha Heller (die wel verstand heeft van voedsel) op de website hellerhealth.com. Bij dit artikel staan 34 verwijzingen naar serieus te nemen wetenschappelijke studies.
    Dit artikel van Heller dateert van oktober 2010. In de jaren daarna zijn nog veel meer studies verschenen over de relatiie tussen de consumptie van (rood) vlees en kanker, diabetes en hart- en vaatziekten.
    En Roos maar denken dat het ziekenhuis vol ligt met veganisten ….

  18. Een van de sterkste mannen ter wereld en meerdere malen winnaar van het kampioenschap “sterkste man van Duisland” is Patrik Beboumian. Hij is in staat 550 kilo te tillen en daarmee vervolgens 9 meter te lopen.
    Zie over hem de Engelstalige en Duitstalige Wikipedia en de website theallanimalvegan.com.
    Beboumian is sinds 2005 vegetariër en sinds 2011 veganist.
    Ik denk niet dat hij een “uiteengevallen ruggengraat” heeft.
    Overigens zijn er veel meer topsporters die vegetariër of veganist zijn. Het kan wel!

  19. Natuurlijk is een vegetarisch (en ook een veganistisch) dieet niet per se gezond.
    Als je voedselpakket voornamelijk bestaat uit chips, gevulde koeken en cola, eet je weliswaar vegetarisch maar het is natuurlijk allesbehalve gezond.
    Als Lierre Keith inderdaad “koolhydraatfobisch” is (zoals Sunrise Vegano in een bovenstaande reactie beweert), dan lijkt het mij waarschijnlijk dat ze zeer slecht at.
    Als je denkt dat koolhydraten allemaal slecht zijn, zou je zelfs geen groente en fruit meer mogen eten.

  20. Rozemarijn stelt dat ons lichaam is afgestemd op het voedsel dat onze voorvaderen miljoenen jaren hebben gegeten en dat onze genetische opmaak vrijwel hetzelfde is als 10.00 jaar geleden.
    Anderzijds stelt ze dat ons lichaam zich heeft aangepast aan een grotere vleesconsumptie (o.a. door aanpassingen aan het darmstelsel).
    Dit lijkt mij niet consequent.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *