In Nederland betalen vervuilers niet, ze bepalen

Bron: Facebook
Het huidige kabinet toont eindelijk ambitie op het gebied van duurzame energie, en in de kamer is een meerderheid van 130 kamerzetels vóór een groene transitie. Tegenstanders van vergroening worden onrustig. Met een sterk georganiseerd tegengeluid, voornamelijk afkomstig uit de hoek van de energiesector, proberen zij de transitie naar schone energie te vertragen. Bijvoorbeeld met aantrekkelijke slogans die het goed doen aan de borreltafel: ‘Voor elk windmolenpark hebben we een kolencentrale als back up nodig’, ‘Overschakelen op duurzame energie kost de schatkist miljarden’, en ‘Plannen voor vergroening kosten de burger geld’.

We spraken hierover met Marco Witschge van de stichting Nederland Krijgt Nieuwe Energie (NKNE), die de overstap naar schone, betrouwbare en betaalbare energie vanuit de Nederlandse samenleving wil versnellen. Hij ontkracht de meest gehoorde argumenten tegen duurzame energie.

Duurzame energie is duur.

“Ik benader energiediscussies aan de borreltafel altijd vanuit een inkoopperspectief dat ik in de afgelopen 10 jaar als managing-partner van een groot inkoopcollectief heb geleerd. Ford-dealers zullen altijd kritiek hebben op Citroën en omgekeerd. Dus natuurlijk proberen kolenboeren zonnestroom zwart te maken. Zo werkt marketing nu eenmaal, dus je moet niet alles geloven wat er in de media geroepen wordt. Duurzame energie is inderdaad nog duurder als je uitgaat van de fossiele brandstof prijzen van vandaag en de vervuilingskosten van fossiele energie niet meerekent, maar duurzame energie wordt in hoog tempo goedkoper. Bij chips heb je de Wet van More die stelt dat het aantal transistors op een geïntegreerd circuit elke twee jaar verdubbelt. Hier werden chips steeds kleiner en konden ze steeds meer. Bij zonnepanelen zie je nu een vergelijkbare ontwikkeling waarbij de kosten jaarlijks steeds lager worden en het rendement snel toeneemt. Daardoor heb ik de zonnepanelen op mijn woning in Otterlo al binnen 11 jaar terugverdiend en kan ik daarna dus nog minstens 9 jaar profiteren van gratis duurzame stroom voor 1/3 van mijn verbruik. Een prima investering dus, bij de spaarbank of op de beurzen verdien ik een stuk minder rendement.”

“Wat mensen in deze discussie trouwens meestal vergeten is om naar de kosten over de gehele levenscyclus van een energie installatie te kijken. In inkooptermen heet dat ‘total cost of ownership’. Als je een nieuwe fossiele elektriciteitscentrale plaatst, dan heb je per kWh relatief lage investeringskosten voor het bouwen ervan en relatief hoge exploitatiekosten voor de fossiele brandstof die de centrale in de komende 20 jaar elk jaar nodig heeft om te kunnen produceren. Duurzame energie kent juist hoge investeringskosten per kWh, maar daarna veel lagere exploitatiekosten in de vorm van onderhoud. De ‘brandstoffen’ wind, zon en aardwarmte zijn immers gratis. Dus als je een goede vergelijking wilt maken tussen de kosten van duurzame en fossiele energie, dan spelen daarin de prijzen van brandstoffen in de komende decennia een belangrijke rol. En het is dan zeker niet ondenkbaar dat die flink zullen gaan stijgen. Toch zijn de vergelijkingen tussen energiebronnen altijd gebaseerd op actuele brandstof prijzen. Ik vind dat eigenlijk bijzonder vreemd, want energie-investeringen zijn per definitie altijd voor een termijn van 20 tot 40 jaar.”

Kunnen de prijzen voor fossiele brandstoffen ook dalen?

“Aardgas zie je nu wel goedkoper worden door de vondst van schaliegas, maar bij olie zie je ondanks de economische crisis een voortdurend structurele prijsstijging. In de totale mix zal fossiele energie duurder worden doordat wereldwijd de vraag naar energie in de komende decennia naar verwachting veel sneller zal stijgen dan het aanbod. Dat komt vooral door de enorme groei van de opkomende economieën zoals Brazilië, Rusland, India en China.
En dan nog iets: bij niet duurzame energie worden vervuilingskosten niet meegenomen. Als je die meerekent voor wat het zou moeten zijn, krijg je een heel ander speelveld op de energiemarkt. Zo is er nu vrij veel draagvlak voor aanscherping van het Europese emissiehandelsysteem, waardoor de kosten voor CO2 uitstoot zeer waarschijnlijk zullen toenemen.
Tenslotte wordt een ander belangrijk economisch nadeel van fossiele energie vaak vergeten: de fossiele prijzen fluctueren sterk. Bij duurzame energie weet je voor een lange periode waar je aan toe bent en dat is voor een bedrijf of consument heel belangrijk.”

(Advertentie)
Zo verdien jij ook aan duurzame energie

Eigenlijk is duurzame energie, bijvoorbeeld windenergie, oneigenlijk goedkoop door belastingvoordelen.

Witschge glimlacht. “Als je kijkt naar de hoeveelheden geld die daarmee in werkelijkheid gemoeid zijn, dan is subsidie juist het speeltje van grote fossiele energieproducenten! Zij krijgen bijvoorbeeld subsidie via de SDE-regeling voor de bijstook van biomassa in kolencentrales. Particulieren kunnen daar geen aanspraak op maken.”

Als je stroom opwekt op je eigen dak, hoef je geen energiebelasting te betalen. En dat scheelt nogal want ongeveer de helft van je energierekening is belasting.

“Dat klopt, maar dat is ook wel terecht, want je wilt toch ook geen belasting over de groente die je uit jouw eigen moestuintje oogst! Waarom zou je dan wel belasting moeten betalen over zonne-energie die je ‘oogst’?”

Als veel mensen dit gaan doen, dan loopt de staat wel miljarden mis. Hierdoor blijft er minder geld over om te besteden aan bijvoorbeeld zusters, terwijl er in de zorg zo hard mensen nodig zijn.

Foto: Erno Hannink, flickr
“Dat hoeft niet persé zo te zijn. Je kunt op heel veel manieren zorgen dat er op andere manieren voldoende geld in de schatkist komt. Je kunt bijvoorbeeld de energiebelasting verhogen. Hierdoor hoeft er geen gat in de rijksbegroting te ontstaan en bovendien stimuleer je daarmee nog meer energiebesparing en lokale duurzame energie opwek.”



(Advertentie)
Goed voor je huid én je portemonnee: natuurcosmetica van Nonique.

Ook veelgehoord: voor elk windmolenpark is een kolencentrale nodig als back up.

“Er is een scala aan mogelijke oplossingen om vraag en aanbod te balanceren. Op dit moment hebben gascentrales daar een belangrijke rol in, want die kun je snel aan en uit zetten, kolencentrales niet. Een andere optie is juist door meer op de vraag te gaan sturen met een zogenaamde smartgrid, die dan bijvoorbeeld op het juiste moment jouw wasmachine laat draaien. Een aanvullende optie is de locale verschillen uit te vlakken door nieuwe verbindingen te leggen over grotere afstanden. Zo wordt er momenteel aan een Europees supergrid gebouwd die nationale energiemarkten met elkaar gaat verbinden. In Europa waait het altijd ergens, dus daardoor wordt het totale Europese productie van duurzame energie stabieler.
En dan is het natuurlijk ook nog mogelijk om energie op te slaan, daarvoor bestaan allerlei oplossingen. Opslag van energie kost echter geld en op dit moment is het bijschakelen van gas nog goedkoper. Maar ook hier zie je snel dalende kostencurves door allerlei technologische innovaties dus ook dat is een kwestie van tijd.”

Gelukkig gaat er met het nieuwe kabinet wel een andere wind waaien op het gebied van schone energie in Nederland, denk je niet?

“We hebben zeker na het vorige grauw-grijze kabinet inderdaad reden om voorzichtig optimistisch te zijn, maar heel veel zaken uit het regeerakkoord moeten nog verder worden ingevuld. Ik kan al wel constateren dat ook bij dit kabinet de vervuiler vaak niet hoeft te betalen, terwijl dat de meest impactvolle groene maatregel is die de regering kan nemen. Zo wordt de energiebelasting voor bedrijven verlaagd en blijft de fiscale aftrek voor reiskosten gelden. In Nederland betaalt de vervuiler niet, hij bepaalt. Die lobby is heel sterk.
Daar staat tegenover dat de ambities voor het aandeel duurzame energie wel zijn verhoogd.”

Zouden de voorspellingen over de klimaatverandering, die telkens dramatischer worden, de transitie naar schone energie nog kunnen versnellen? Of is klimaatverandering voor te veel mensen een ver-van-mijn-bed-show?

“Voor sommige mensen misschien nog wel, maar mijn verwachting is dat de beeldvorming over klimaatverandering in de komende jaren ingrijpend zal veranderen. Klimaatverandering wordt namelijk steeds meer zichtbaar. Het is nauwelijks nog te ontkennen. Het tempo waarin het ijs van de Noordpool Zee en de Groenland gletsjer smelt overtreft alle verwachtingen. Ook de permafrost smelt waardoor er meer methaan de lucht in komt wat de klimaatverandering nog aanzienlijk zal versnellen. We zien dus allemaal zogenaamde positieve feedbackloops, elkaar versterkende effecten. Over het zogenaamde klimaatdebat tussen de 99% van de klimaatwetenschappers en enkele laatste ontkenners maak ik mij dus allang geen zorgen meer. Zelfs de baas van de Amerikaanse oliegigant Exxon heeft onlangs erkend dat klimaatverandering bestaat en door menselijke uitstoot broeikasgas wordt veroorzaakt. Het klimaatdebat zal verstommen door een overvloed aan niet te ontkennen bewijs, maar ik vrees wel dat we door al dat gediscussieer in de afgelopen 10 jaar nu al wel voorbij het ‘tipping point’ zijn…

Maar als ergens in de komende jaren dan eindelijk het kwartje valt dat het ons allemaal raakt, dan denk ik we tot ongekende verandering en aanpassing in staat zijn. Zo zit de mens in elkaar. Kijk bijvoorbeeld naar de omschakeling van de VS naar een oorlogseconomie in de jaren ’40. Dat hebben ze destijds in drie maanden gedaan. De hele economie, alle fabrieken en alle arbeiders werden van de ene op de andere dag geheel ten dienste gesteld aan wat ze het bouwen van de ‘Arsenal of democracy’ noemden om de oorlog te kunnen winnen. Kijk naar de wederopbouw van Europa na de 2e wereldoorlog die binnen 10 jaar was afgerond dankzij het Marshall plan. Zo denk ik dat onze strijd tegen en aanpassing aan klimaatverandering gepaard zal gaan met maatregelen die we ons nu niet kunnen voorstellen…”

Lees ook:

Kabinet, knoop het in je oren: goed klimaatbeleid levert veel geld op

4 manieren waarop je geld kunt verdienen met wind

Greenchoice: binnen 20 jaar 80% van onze energie lokaal opgewekt

Advertisement

19 comments

  1. Het bekende eenzijdige verhaal; enkele voorbeelden:

    "En het is dan zeker niet ondenkbaar dat de prijzen voor fossiele energie flink zullen gaan stijgen"
    Inderdaad dat is denkbaar!
    "je wilt geen belasting over de groente uit jouw eigen moestuintje! Waarom wel belasting betalen over zonne-energie?”. Omdat je in de zomer elektriciteit in het net "opslaat" en in winter weer gebruikt. Wie moet dat wel betalen en de "nieuwe verbindingen over grotere afstanden" en "opslag van energie kost echter geld"?

    Ook het bekende geloof in "snel dalende kostencurves door allerlei technologische innovaties" door gebrek aan historiese kennis. Met dit geloof ontbreekt ook de noodzaak voor energiebesparing.

    Boeiend is de bekende uitspraak "In Europa waait het altijd ergens, dus daardoor wordt het totale Europese productie van duurzame energie stabieler" alsof ook op die schaal de verschil niet aanzienlijk zijn. Met gemak wordt deze bewering ook voor zonne-energie (= duurzame energie) gedaan.

  2. @mark: eerlijk gezegd, snap ik je tegenargumenten niet helemaal, ik vind in elk geval dat ze het verhaal van Marco Witschge niet omver werpen. Er gaat nu fors meer geld naar vuile dan naar schone energie, dat kunnen we veranderen. En inderdaad kosten zaken geld, maar ze leveren ook veel op. Schonere lucht, minder opwarming van de aarde, en, misschien wel het belangrijkste: werk!

    1. @Frissewind, wat je niet snapt wordt niet duidelijk.

      – Verhoudingsgewijs t.o.v de verbruiksomvang gaat er meer geld naar duurzaam dan naar fossiel.
      – Of "duurzame energie" meer werk maakt, valt te bezien. Biomassa/biobrandstof is nu een belangrijke vorm, geeft zoals in de vorm van bijstook in kolencentrales weinig meer werk en geen schonere lucht. Integendeel bij de vuilverbranding zijn de luchtnormen hoger!
      – Een hoger tarief voor grootverbruikers is veel effektiever.

  3. Die schatkist hoeft niet zo vol te zijn.. Het wordt tijd dat we minder belasting betalen voor alle maatregels waar 16 miljoen Nederlanders het toch nooit over eens kunnen worden.
    Niet iedereen zit te wachten op een JSF, oorlog of weer een nieuwe snelweg.

    Als de schatkist gevuld moet blijven dan moeten er meer auto's gaan rijden en dan moeten zeker de files niet opgelost worden want het geld dat dat aan belasting oplevert…

  4. Een mooi positief einde van het stuk, inderdaad, we zijn tot veel in staat.

    Jammer dat de vervuilings(compensatie)kosten niet wat concreter worden genoemd, of met de belangrijke gevolgtrekking dat nu *iedereen* ervoor betaalt.
    De meeste mensen zullen denken: dat valt allemaal wel mee. Voorbeeldje van enkele jaren geleden: http://www.earth-policy.org/index.php?/books/pb3/

    Hier wordt uitgelegd dat de benzineprijzen in Amerika eigenlijk 5x zo hoog zouden moeten zijn, vanwege subsidies die de vieze sector ontvangt en de onbetaalde externe effecten (zoals compensatie voor vervuiling, vernieling, uitputting, ziekte, etc.). Deze kosten worden nu op ons allemaal afgewenteld, of we nu daarvoor belasting kunnen betalen of niet – in dat geval zou je nog kunnen solliciteren naar de functie van klimaatvluchteling. Vandaar: de vrije markt faalt enorm en onze overheden corrigeren niet of nauwelijks.

    Aardig verder om eens te bekijken in dit kader: 'The value of nothing' van Raj Patel.

  5. Nog even en de situatie op het spoor lijkt op de situatie op de weg. Allemaal eenlingen. Prachtige chaos. Hollanders kunnen ook niet anders denken dan eenlingen. Zelfs het vrachtverkeer bestaat uit eenlingen. Elke vorm van samenwerking, bv om files te voorkomen, is uitgesloten. Zoals te zien is bij deze twee vrachtwaggels met exact dezelfde bestemming. Een plein ernaast dat één dag per week gebruikt wordt voor de markt. Die ook weer bestaat uit eenlingen. Samenwerking hihil komma nul.
    http://klimaatkombi.nl/El-rijden/Elektrisch_dat_w

  6. Dit artikel bevestigt weer de indruk dat "hetkanwel" vooral de gevestigde orde bedient.
    Windparken worden weer neergezet als "duur", een fossiele centrales als "goedkoop"
    Een vuile kolencentale kost 1 miljard
    Een windpark dat evenveel stroom levert, op jaarbasis, kost 3 miljard.
    Dat is duurder om te bouwen, maar de total cost of ownership is voor windenergie veel goedkoper.
    Kolencentrales krijgen ook veelmeer subsidie dan windenergie.
    En dan komen de kosten van CCS daar nog bij, voor kolen en gas centrales.

    Sinds 2009 wordt er wereldwijd veel meer windpark vermogen gebouwd dan fossiel opwek vermogen. Dus "de markt" heeft al lang voor windenergie gekozen.

    Verder maken ze weer reclame voor de dure hobbies van het bedrijfsleven, overbodige opslag en peperdure lange afstands kabels.
    Die opslag is belachelijk, om 2 redenen.
    – Duurzame energie heeft wettelijk altijd voorrang op fossiele energie, het hoeft dus niet opgeslagen te worden, want het wordt verbruikt terwijl de wind waait en de zon schijnt.
    – De fossiele centrales zullen hun energie dus moeten opslaan, en he, die opslag hebben ze al, in de berg kolen of de tank aardgas.
    Die brandstof nog even niet verbranden is de soort opslag die we al hebben, en al lang toepassen.

    De peperdure internationale hoogspanningslijnen, zijn voorlopig overbodig, zolang we nog zo veel fossiele centrales hebben, en brandstof. Dat is veel goedkoper dan die hoogspanningslijnen aanleggen.
    Die zijn vooral bedoeld om de macht van de grote fossiel belangen te verplaatsen van kolencentrales naar hoogspanningslijnen.
    Hoogspanningslijnen zijn slechts een ander verdienmodel van de fossiele belangen.

    Waarom roept NKNE, in feite een verzameling van politieke partijen, niets over herverdelen van het voordeel van windenergie?
    Dat is wat de politiek te doen staat. http://www.duurzamebrabanders.nl/blog/2012/11/her

    1. "peperdure internationale hoogspanningslijnen zijn voorlopig overbodig, zolang we veel fossiele centrales hebben"
      Boeiend dat zelfs Henk Daalder toegeeft dat bij veel duurzame energie veel kosten voor nieuwe hoogspanning nodig zijn. Anders gezegd een deel van de durzame energie kosten worden nu verhuld door gebuik van veel fossiele centrales

      1. Er zijn de komende 30 jaar geen extra hoogspanningslijnen nodig in Nederland.
        En in verwacht ook niet met Zuid Europa.
        Daarom moet je die kosten voorlopig ook niet aan windenergie toerekenen.

        Over 30 jaar hebben we wellicht zo veel accu capaciteit dat die kabels permanent overbodig zijn.

        Die fossiele centrales blijven we nodig houden zolang er te weinig duurzaam opwek vermogen is.
        Het wordt pas interessant als het duurzaam opwek vermogen voorbij de 50 tot 80% komt.
        Tot die tijd blijven de fossielen gewoon hun vuile stroom verkopen.
        En wordt hun prijs gedempt door goedkope stroom uit windparken.
        De piektarieven, midden op de dag, worden nu al vaak gedempd door de 25GW zonnestroom in Duitsland.

        De fossielen zijn gewoon blij nog wat te kunnen leveren.
        Voorbij de 50% duurzaam, gaan ze steeds corruptere trucs uithalen om hun omzet op peil te houden.
        Die hoogspanningslijnen naar Zuid Europa zijn onderdeel van die trucs.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *