De macht die Nederland nodig heeft: een duurzaam niche-regime

Jan Rotmans (Twitter)
Er raast een storm door Nederland, maar de politiek heeft er nog geen oog voor en staat in het oog van de orkaan. Er ontstaat een nieuwe macht van onderop vanuit de samenleving, buiten de gestaalde politieke kaders om. Duizenden initiatieven van mensen die zichzelf organiseren, samen met anderen op het gebied van de zorg, energie, sociale zekerheid, voedsel, bouw, etcetera. Die nieuwe macht moet zich nog zetten en ontwikkelen, maar is een interessant fenomeen.

Macht is het vermogen om hulpbronnen te mobiliseren voor het realiseren van een bepaald doel. Hulpbronnen kunnen mensen zijn, kennis en informatie, grondstoffen en materialen, infrastructuur en constructies en aandelen, fondsen en cash geld. Deze hulpbronnen zijn gekoppeld aan ‘bezit’. Dat geldt niet voor instituties, zoals regels, wetten, organisaties, maar die zijn wel een voorwaarde om macht te kunnen uitoefenen. Instituties zijn dus gekoppeld aan hulpbronnen en dus aan macht.
We kunnen verschillende soorten macht onderscheiden: (1) gevestigde macht; (2) destructieve macht; (3) innovatieve macht; en (4) transformatieve macht.
De eerste twee spreken voor zich, met innovatieve macht bedoelen we het ontdekken of creëren van nieuwe hulpbronnen. En transformatieve macht is het vermogen om de verdeling van hulpbronnen te veranderen.
Macht is dus niet altijd eng, negatief of behoudend, maar kan ook in positieve zin worden aangewend om bijvoorbeeld de samenleving duurzamer te maken. Een transitie is per definitie een machtsverschuiving. Regimes hebben gevestigde macht, niches hebben innovatieve macht en niche-regimes hebben transformatieve macht. Deze kan passief dan wel actief worden gebruikt.
De opkomende beweging van onderop in de samenleving bestaat nu nog uit een diversiteit aan niches met radicale ideeën en heeft vooral innovatieve macht. De gevestigde macht is nog superieur in termen van het beschermen van de bestaande hulpbronnen: kennis, geld, lobbykracht, fossiele brandstoffen, infrastructuur, etc. Op energiegebied is er een opkomende macht die decentrale, duurzame energie nastreeft en een gevestigde macht die fossiele energie beschermt. Zo gaat 3,5 keer zoveel geld naar fossiele energie als naar duurzame energie, de wet- en regelgeving is ingesteld op centrale, fossiele energie, er is een geoliede fossiele lobbymachinerie, kennisontwikkeling is primair gericht op fossiele energie en de hele infrastructuur is ingesteld op centrale, fossiele energie.
Wat nodig is, is dat de beweging van onderop een niche-regime gaat vormen en werkelijk transformatieve macht ontwikkelt. En wel zo actief mogelijk. Om de beweging van onderop te laten uitgroeien tot een machtige beweging moet er het volgende gebeuren: … Lees verder op Joop.nl.

Lees ook:

Jan Rotmans: wie niet duurzaam doet, is een dief van eigen portemonnee

Advertisement

11 comments

    1. "duizenden initiatieven van mensen die zichzelf organiseren, samen met anderen"
      Waar slaat dit op? Mogelijk op de effektieve anti windmolens die de groei ervan flink vertraagd heeft of de anti vliegtax die Cramer tot afschaffing ervan heeft aangezet?
      Sommigen proberen wel fanatiek een onbegrijpelijke site uit te venten.

      "decentrale, duurzame energie" Wind op zee is grootschalig en centralistisch, mag dat ook niet?

      Deze professor vent uit dat er energie in overvloed is en belemmert zo effektieve energiebesparing. Met zulke vrienden heb je geen vijanden meer nodig

  1. Ik heb van Mark nog nooit een positieve reactie gezien !

    Maar over het artikel…. Er gaat iets veranderen, met geweld of zonder, maar op deze weg doorgaan kan niet heel veel langer voordat er echt mensen in opstand gaan komen.

  2. De meeste van die initiatieven van onderop zijn al afgeblocked door EZ, de Seysinquart van de fossiele bezetter.
    De clubs edecentraal en Hieropgewekt, die zeggen te helpen de lokale initiatieven te organiseren, krijgen van EZ subsidie om de lokale initiatieven klein te houden. Ze helpen de lokale initiatieven alleen met de aanschaf van zonnepanelen. Die geven 4 keer duurdere energie dan wanneer de lokale initiatieven een windpark zouden bouwen.
    Maar windparken zouden pas echt concurrentie vormen voor de fossiele belangen, die worden dus in Nederland effectief tegen gewerkt door EZ

    1. En als je daar in trapt gebeurt er niks. Maar er gebeurt wel iets. Zie de Windcentrale en de Windvogel en er zijn vast nog meer initiatieven in zake energie. Maar het klootjesvolk moet voorgelicht worden en niet door EZ. Daar kan ik een boek over schrijven. Ook de domroep zit in het complot.

      Het is daarom belangrijk de blik op het buitenland te richten. En dat is precies wat ik op m'n site doe. Dit afdoen als spam is collaboreren met EZ. Dat moet je dan zelf maar weten. Peakoil, waar dankzij de domroep geen hond ooit van gehoord heeft (ook bij de hotemetoten, of doen ze maar alsof) ligt op de loer.

      Ik ben inmiddels oud genoeg om hierover m'n schouders op te halen. Ik red het de laatste 20 jaar nog wel met mijn leefstijl. Als de oliejunks zonodig moeten gassen, dan doen ze dat toch?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *