Melk, toetjes en kaas van 100% grasgevoerde koeien

Grasgevoerde koeien. Foto: Hans Splinter, Flickr
Koeien bij de sloot. Foto: Hans Splinter, Flickr
“Waar is Yvon Jaspers?”, denk ik als ik de keuken binnen stap van boer Jaring Brunia (28). Deze jonge Friese boer past exact in het plaatje van een nieuwe generatie melkveehouders. Hardwerkend, no-nonsense, blond, geruit overhemd. Exact een uur en een kwartier heeft hij voor de ‘fratsen’ van de dag: een feestelijke bijeenkomst bij hem op het bedrijf ter gelegenheid van het tekenen van een contract tussen Pure Graze en Handelshuis Farmel. De twee partijen gaan samen zorgen voor een stroom 100% grasgevoerde melk, die verwerkt wordt tot kaas, toetjes en wat er nog meer voor moois in het vat zit. Om half vijf moeten de koeien weer gemolken, tenslotte de hoofdpersonen in deze fraaie deal. Zijn vijftig Friese dames grazen dat het een aard heeft en leveren voorlopig de eerste twee ton Pure Graze melk.

Weidemelk

“Weidemelk is een marketingtruc geworden”, zegt Ado Bloemendal, directeur en oprichter van Pure Graze. “Er mag al weidemelk op het pak staan als de koeien 100 dagen per jaar gedurende zes uur per dag buiten lopen. Omgerekend is dat precies één maand per jaar. Pure Graze koeien lopen soms wel 300 dagen dacht en nacht buiten.” Gelukkig komt Bloemendal de laatste tijd steeds meer boeren tegen die de door hem bedachte methode van ‘natuurlijk werken’ een warm hart toedragen. Dat was zes jaar geleden wel anders. Voor hem is vandaag dan ook een gedenkwaardige dag, een beetje een beloning van jaren buffelen en vechten tegen de bierkaai. De principes van Pure Graze zijn simpel; koeien eten gras en lopen zo veel als mogelijk is buiten. Niet zomaar gras, nee, een uitgekiende mix van klavers, grassen en kruiden. Door de uitvinder met veel gevoel voor humor het ‘saladebuffet’ genoemd. Het klinkt simpel, maar druist in tegen alle principes van de huidige melkveehouderij. Waar reguliere melkveehouders vooral gericht zijn op het verhogen van de melkproductie van de koe, focust Pure Graze zich op het tegen zo laag mogelijke kosten produceren van een liter melk. Dat betekent: geen antibiotica, geen krachtvoer, geen kunstmest, geen grote stallen of alle andere ‘hulpmiddelen’ waartoe de melkveehouderij zich massaal bekeerde. De dierenarts komt nog maar nauwelijks op het bedrijf en dure machines om het gras te maaien kunnen naar de schroothoop. Wat ook nog eens een aanzienlijke besparing op diesel en CO2 met zich meebrengt. Pure Graze koeien doen aan ‘stripgrazen’, wat betekent dat ze dagelijks twee maal wisselen van perceel. Elk stuk grond wordt zo ongeveer eens in de zes weken natuurlijk beweid; de koeien houden het bodemleven in stand en het veel besproken mestoverschot is een non-item op het Pure Graze bedrijf. Het afgelopen half jaar ben ik op nogal wat Pure Graze bedrijven geweest, omdat Urgenda dit systeem omarmt en steunt vanwege de indrukwekkende duurzaamheidswinst en de radicaal andere manier van kijken naar veehouderij. Steeds weer is het verhaal van boeren die ervoor kozen: “het is zo’n logisch systeem. Het maakt me minder kwetsbaar, ik heb de zaken zelf in de hand.”

Organisch groeien

Brunia heeft naar eigen zeggen altijd al affiniteit met Pure Graze gehad. “Vier jaar geleden nam ik het bedrijf over van mijn ouders, die eigenlijk al eerder gestopt waren. Mijn ouders vinden het wel spannend dat ik met Pure Graze ben begonnen, maar voor mij voelt het gewoon als een mogelijkheid om goed te boeren. Biologisch, wat ik ook heb overwogen, is meer een pakket regels waar je aan moet voldoen.” Een goed inkomen heeft hij er nu nog niet aan, maar als hij straks kan opschalen naar 4,5 ton melk en 70 koeien wordt dit ook financieel interessant. En, Pure Graze betaalt 1 tot 3 cent bovenop de garantieprijs van FrieslandCampina. De stroom melk die coöperatie Farmel uit Emmeloord nu bij Brunia ophaalt, wordt eerst verwerkt tot kaas. Daarna gaan ook dagverse producten hun weg vinden naar de consument. Bloemendal: “We willen organisch groeien en niet te hard van stapel lopen. Er werken nu zo’n vijftig tot zeventig veehouders volgens de methode natuurlijk werken. Vlees leveren we al langer onder Pure Graze label, maar we hadden nog geen melk.” De eerste verwerkers hebben zich al gemeld en een bakker bakte spontaan de eerste kaaskoekjes van de proefexemplaren Pure Graze kaas. Hoe het moet met borging van dit systeem, vragen de aanwezigen dinsdag zich af? “In een systeem waarin consument en producent “weer een echte band hebben met elkaar”, vertelt Bloemendal, “is borging overbodig. Tot die tijd tekenen melkveehouders een afleververklaring.”

Brunia is al lang weer tussen de koeien te vinden, als het gezelschap zich stort op de wijn, de Pure Graze kaasblokjes, kaaskoekjes en leverworst. Bloemendal buldert van de lach als hij de kop ziet van de Leeuwarder Courant van die dag: ‘Weidemelk in het kwadraat’. “Juustum”.

Sandra van Kampen is adjunct-directeur en transitiemanager voedsel bij Urgenda. Urgenda is de actie-organisatie voor duurzaamheid en innovatie die Nederland, samen met bedrijven, overheden, maatschappelijke organisaties en particulieren, sneller duurzaam wil maken.

Advertisement

4 comments

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *