Duurzaamheid; leuk maar wat wordt er concreet gedaan?

Grote investering in duurzame energie. Foto: Lamoix, Flickr.
Het terugdringen van de CO2-uitstoot. Foto: Lamoix, Flickr.

DE WEEK IN VOEDSEL – Duurzaam, dat wil toch iedereen? Sinds het uitkomen van het Brundtland rapport in 1987 is het concept ‘duurzaamheid’ aan een gestage opmars begonnen. Van bedrijfsleven tot overheid, maatschappelijke organisaties en boeren, iedereen wil duurzaam. In woorden dan. Want duurzaamheid is nogal een breed begrip, en is op verschillende manieren te interpreteren.

Er is veel behoefte aan het tastbaar maken van duurzaamheid. Daarom is er nu een nieuw advies uitgekomen waarin werkbare oplossingen voor verduurzaming van landgebruik, optimale benutting van biomassa en vermindering van de CO2-uitstoot worden aangeboden aan het kabinet.

Door middel van drie punten – het toepassen van duurzaamheidscriteria, het ontwikkelen van een duurzame markt en gebruik van biomassa te optimaliseren – stelt de Commissie Corbey concrete oplossingen voor aan staatssecretarissen Mansveld (I&M) en Dijksma (EZ) om de landbouw- en voedselsector te verduurzamen.

Of de geboden oplossingsrichtingen revolutionair zijn, is de vraag. Zo wordt onder andere gepleit voor het zogenaamde ‘bijmengprincipe’: verhoog het aandeel duurzame producten ook in ‘reguliere’ producten en ketens. Daar kwam de Nationale Denktank twee jaar geleden ook mee. Het terugdringen van CO2-uitstoot is een maatregel die we echt als duurzaam kunnen omschrijven. Opvallend genoeg roept een aantal grote bedrijven, onder andere Shell en Unilever, deze week op tot een beter klimaatbeleid. De bedrijven pleiten ervoor een mondiale prijs en markt voor CO2 in het leven te roepen. Initiatief vanuit het bedrijfsleven kunnen wij natuurlijk alleen maar toejuichen, en met name het feit dat ze verwijzen naar het IPCC rapport is een interessante ontwikkeling. Ook hier geen bijster originele oplossingen. Critici wijzen op de gevaren van het verhandelen van CO2 rechten, waarbij bedrijven dan hun duurzaamheidsplicht als het ware ‘afkopen’ met een smak geld.

Bij de verduurzaming van de landbouwsector moet ook gekeken worden naar directe milieuvervuiling en het teruglopen van biodiversiteit, mede door het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, in de volksmond ook wel landbouwgif genoemd.

Uit een rapport van Radboud Universiteit Nijmegen en Sovon bleek namelijk dat een bepaald soort landbouwgif (gebaseerd op neonicotinoïden) dat worden ingezet tegen insecten, meer dan alleen insecten aantast. Ook vogels leggen massaal het loodje. Niet heel gek als je naar de voedselketen kijkt, en rekening houdt met factoren als (stromend) water.

Boeren gebruiken gewasbeschermingsmiddelen niet voor hun lol, maar al decennia is bekend wat een desastreuze gevolgen sommige middelen kunnen hebben op het milieu, insecten en dus ook vogels. Oplossingen liggen niet voor het oprapen, maar haast is geboden. Misschien kan het kabinet inspiratie halen uit het rapport van de Commissie Corbey om concrete stappen te maken. Op één punt van duurzaam consumeren lijkt er al een beetje te worden gewonnen. Vlees is, hoewel het meer dan ooit wordt geconsumeerd, aan populariteit aan het verliezen. Nu de prijs van vlees het laagst ooit is, is het een massaconsumptieartikel geworden. En massaconsumptie is nooit hip. De postmoderne consument heeft negatieve ideeën over het eten van vlees, en kiest liever voor een biologische stronk broccoli of een lokaal geteelde wortel, die wat hoger op de sociale normladder staan, aldus Niels Willems.

Foto: Flickr, Roland Tanglao
Vlees in een massaconsumptieartikel geworden. Foto: Flickr, Roland Tanglao

Geen goed nieuws voor VION, Nederlands grootste vleesverwerker. Het bedrijf gaat door een diepe crisis. In 2013 leed VION een verlies van €139 miljoen. De slachterij in Helmond werd gesloten, en nu is bekend geworden dat ook in Duitsland een aantal vestigingen de deuren zullen sluiten.

De oorzaken voor de problemen van VION zijn veelvuldig: mismanagement en het nemen van te grote risico’s bij uitbreiding worden genoemd. Ook heeft het bedrijf gesjoemeld met keurmerken. Het zal een helse klus worden om het vertrouwen van de consument, de boer en ook de bank weer terug te winnen. En de Brabantse vleessector, inclusief de boeren die tegenwoordig voor een grijpstuiver hun dieren groot moeten brengen, heeft het al zo zwaar. Hoe lang gaat dit nog door?

Het kabinet vierde het begin van het reces intussen traditiegetrouw met een gezellige barbecue. Onder het genot van een Brabants karbonaadje werden ongetwijfeld de perikelen van de vleesindustrie besproken. Met het advies van de commissie Corbey in de aktentas is het tijd voor een paar weken bezinning op het strand. Na de zomer weer met frisse moed aan de slag, om concrete stappen in de verduurzaming van de voedsel en landbouwsector te gaan maken.

Joris Lohman (@jorislohman) en Felicia Alberding (@alberding) van de Youth Food Movement geven wekelijks een overzicht van wat er speelt in de wereld van voedsel en landbouw. Youth Food Movement is een jongerenbeweging die zich inzet voor een eerlijker en gezonder voedselsysteem. Dit artikel maakt onderdeel uit van het dossier ‘De Week in Voedsel’ en is eerder gepubliceerd in Trouw.

Advertisement

4 comments

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *