chinampa-pintura

Eeuwen oude Azteken techniek hergebruikt in aquaponics

Azteken tuinbouw op rieten vlonders zijn de oorsprong voor moderne water-moestuin-teelt van plant & vis. Ook nu kan je met aquaponics simpel en milieuvriendelijk voedsel produceren.

Poep is voeding, dat idee kennen wij haast niet meer. Dat hoeft ook niet want voeding komt tegenwoordig uit een verpakking. Vroeger niet, toen was hergebruik noodzaak. Ten tijde van de Tweede Wereldoorlog poepte men achter in de moestuin, werd deze omgespit en geschikt gemaakt voor het telen van aardappelen, kolen en bieten. Welgestelde boertjes hadden een huisvarken die het keukenafval opvrat, de modderbende werd verzameld, ook voor op het land. Dit inzicht veranderde toen Haber & Bosch kunstmest gingen maken en het hergebruik van meststoffen langzaamaan niet meer loonde. Tegenwoordig hebben onze boeren juist een enorm mest-overschot!

Het inzicht dat poep voeding is, komt weer terug met de aandacht voor aquaponics. Deze tuinbouwmethode heeft heel oude roots en staat tegenwoordig weer volop in de belangstelling als een gezonde en milieuvriendelijke manier van voedsel produceren. Bij aquaponics voedt vissenpoep de planten die daarmee het water zuiveren zodat het weer terug kan naar de vis.

De Azteken wisten al dat vissenpoep nuttig is voor drijvende tuinen

Chinampa
Chinampa – Azteekse moestuinen. bron: Geo-Mexico

Lang voordat het woord aquaponics bestond teelden de Azteken rond het jaar 1000 gewassen op drijvende rieten vlonders. Nabij het Tenochtitlan meer – een prachtig meer omgeven door moerassen en hoge bergen – zochten zij een geschikte plek om voedsel te verbouwen. De Azteken bedachten het slimme plan om rieten vlonders te bouwen, gevuld met aarde die vervolgens op het meer dreven. De planten vestigde zich en schoten wortels tot diep in het water, hierdoor werd irrigatie overbodig maar steeg de voedselproductie aanzienlijk. Deze Chinampas zijn in Centraal Mexico nog te bezoeken.

Professor Aquaponics van de Maagden Eilanden

aquaponics uvi rakocy
Professionele aquaponics van Prof. Rakocy. bron: Aquaponic Doctors

In moderne aquaponics wordt de techniek van Azteken weer opnieuw toegepast. Op de Maagden Eilanden, midden in de Caribische Zee, wordt sinds de jaren ’80 geëxperimenteerd met het zogeheten Deep Water Culture. Professor Rakocy van de University Virgin Islands (UVI) startte in 1980 met een aquaponische boerderij die nog steeds productief is. Hij wordt beschouwd als een echte expert en is een voortrekker van de aquaponische beweging. Breder gezien werden er in de jaren ’70, ’80 en ’90 in de VS en Europa geëxperimenteerd met de eerste vis & plant combinaties. De technologie was nog beperkt en leidde tot de nodige verbeteringen in systeem ontwerp, biofiltratie en de beste soorten combinaties van plant & vis.

Per definitie is aquaponics eenvoudig

Aquaponics is de combinatie van hydroponics en aquacultuur. Hydroponisch betekent zonder grond planten telen. Een ware tuinbouw innovatie van de afgelopen eeuw. Hierdoor is het nu vanzelfsprekend dat gedurende het hele jaar gewassen groeien en gegeten worden zoals tomaten of paprika’s uit de kas. Het grond vervangend substraat is makkelijker te beïnvloeden voor betere groei omstandigheden. Gewassen kunnen groeien waar er geen grond is, bijvoorbeeld in de stad.

Aquacultuur in de stad gebeurt in een recirculatie systeem. Hier wordt veel vis gekweekt op een klein oppervlak met gebruik van hoogwaardig visvoer en een uitgebreid filtersysteem. Het water wordt bijna volledig hergebruikt waardoor er per gekweekte vis weinig water en energie (verwarming, pompen, beluchting) nodig is. Maar de vis legt minder dan de helft van de voeding uit het voer vast als groei, de rest is mest en wordt doorgaans geloosd.

In aquaponics wordt er vrijwel niets verspild en dat draagt bij aan de gedachte van een circulaire economie. Goeie bacteriën zetten de vissenpoep om naar een vorm die voor planten beschikbaar is, die worden bemest en het water kan gezuiverd terug naar de vis. Simpel!

aquaponics ecosysteem
Aquaponics is 3-ledig. bron: FAO aquaponics handboek 589
aquaponics bioschema
Aquaponics in schema. bron: FAO aquaponics handboek 589
Advertisement

One comment

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *