Laten we ons weer eens vervelen!

Heel eerlijk gezegd is het heel lang geleden dat ik me verveelde. Ik probeer mezelf wijs te maken, dat dit komt, omdat ik een actief en productief leven leid. Bovendien ben ik creatief genoeg om mezelf te vermaken op de momenten dat er even niks te doen is. Maar in alle eerlijkheid komt het erop neer dat ik op al die kleine niks-momentjes naar mijn telefoon grijp om mijn email te checken, mijn agenda te bestuderen, door mijn tijdlijn te scrollen of te appen.

Boeken, studies en challenges

Verveling is sinds een paar jaar een regelmatig terugkerend onderwerp van gesprek. Er zijn boeken over geschreven, studies naar gedaan en challenges georganiseerd. We denken vaak dat het gebrek aan verveling te maken heeft met de eindeloze stroom smartphones, tablets en ultralichte laptops die we de hele dag mee sjouwen. En dat leidt –kort gezegd- tot een informatie overload en een gebrek aan creativiteit en empathie.

Verveling als wortel van het kwaad

Verveling is geen nieuw gespreksonderwerp. In het verleden lieten vele filosofen er al hun licht over schijnen. Zo stelde Kierkegaard (1813 – 1855) dat verveling de wortel van het kwaad is. Ook de Britse filosoof Russell (1870 – 1972) vond dat minstens de helft van alle menselijke zonden werd veroorzaakt door verveling. Een eeuw eerder schreef Voltaire in Candide ook al dat arbeid ons behoedt van drie grote rampen: de verveling, de ondeugd en de armoede. En nog weer eerder in de tijd zei de Italiaanse staatsfilosoof Machiavelli (1469 -1527) dat het ergste in het leven geen zorgen, noch armoede, noch verdriet, noch zelfs de dood is, maar de verveling.

Onderzoek van Timothy Wilson

Het is dan ook geen wonder dat de Van Dale verveling omschrijft als een onaangenaam gevoel van leegte zodat de tijd lang lijkt. Sociaal psycholoog Timothy Wilson deed in 2014 onderzoek naar verveling. Hij liet de deelnemers een kwartier lang in een saaie ruimte zitten zonder afleiding. Dit werd door hen als bijzonder onplezierig ervaren. Sterker nog: in de tweede fase van de proef bleek dat de deelnemers zichzelf liever een pijnlijke schok toedienden dan dat ze zich verveelden.

Een schreeuwende behoefte aan verveling

Toch lijkt er tegenwoordig een schreeuwende behoefte aan verveling en zien we het dus niet meer als de wortel van het kwaad. Verveling-onderzoeker Dr. Sandi Mann zegt in een interview:  “Zodra je begint met dagdromen en je geest laat afdwalen, begin je een beetje verder te denken dan het bewustzijn. Dan kom je een beetje in het onderbewustzijn terecht. Hierdoor ontstaan andere verbindingen.”

Ook de Amerikaanse hoogleraar psychologie Heather Lench stelt dat vruchtbare verveling een functionele emotie is, die ervoor zorgt dat we op zoek gaan naar nieuwe doelen en ervaringen.

Eureka-momenten

De Nederlandse hoogleraar cognitieve neurologie Erik Scherder zegt in een interview met Trouw dat als je je brein overlaadt met prikkels er oppervlakkigheid ontstaat. “Als je niet veel te doen hebt, is dat een gelegenheid voor het default mode network in de hersenen om flink actief te worden. Op dat soort momenten kun je ogenschijnlijk spontaan op nieuwe gedachten komen. Als je steeds prikkels krijgt, krijgen je hersenen geen rust. Dat is problematisch, omdat je dan dat soort Eureka-momenten niet zult krijgen.”

Bored and Brilliant

Met deze gedachte ging de Amerikaanse tech-journaliste Manoush Zomorodi aan de slag. Zij organiseerde met haar Podcast de ‘Bored and Brilliant Challenge’. Ze kreeg 20.000 aanmeldingen van mensen, die bereid waren hun telefoon vaker te laten voor wat het was en zich dus meer te vervelen. Ze vertelt erover in haar TED Talk:

Laat ons weten of jij bereid zou zijn je favoriete apps van je telefoon te verwijderen en je wat vaker te vervelen. En wat doet die verveling dan met je? Ontstaan er inderdaad kleine Eureka-momenten?

Advertisement

One comment

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *