Het Voedingscentrum over de Voedselzandloper

Deze pagina is onderdeel van ons Dossier Gezond Eten. Meer weten? Hier lees je nog meer over gezond eten

Eindelijk heeft nu ook het Voedingscentrum, voorheen het Voorlichtingsbureau voor de Voeding, zijn licht laten schijnen over de Voedselzandloper. In een redelijk uitgebreid artikel geeft het Voedingscentrum haar kritiek op de Voedselzandloper weer. De Voedselzandloper zet zich uitdrukkelijk neer als het gezondere alternatief voor de aloude Schijf van Vijf. Maar klopt dit ook? Voors en tegens op een rij.

Koolhydraten, eiwitten, vitaminen/mineralen en vetten vormen de hoofdbestanddelen van elke voeding. Over hoe je deze stoffen het beste binnenkrijgt verschillen die twee stevig van mening. hetkanWel weegt beide standpunten en zet er een aantal kanttekeningen bij, onder andere op basis van voedsel onderzoek naar de zogeheten Blue Zones, en mede hierop gestoelde boeken van voedingsdeskundigen als Michael Pollan en Daphne Miller.

[adrotate banner=”11″]Koolhydraten: wel of niet?

In de Voedselzandloper worden koolhydraatrijke producten als het Grote Kwaad gezien. Brood, aardappelen, pasta en rijst moet daarom volgens dit boek vervangen worden door fruit en groenten zoals peulvruchten, aangevuld met havermout. Het Voedingscentrum denkt dat je dan te weinig binnen krijgt van belangrijke voedingsstoffen.

Bladgroente en bessen zijn natuurlijk geen vervanging omdat ze geen zetmeel bevatten. Maar je kunt aardappelen en rijst prima vervangen door alternatieven uit de wereldkeuken, zoals (bak)bananen, knollen en peulvruchten. Deze bevatten bovendien ‘resistant starch’. Het zetmeel in deze vruchten heeft de eigenschap je langer verzadigd te houden dan zetmeel in geraffineerde voeding en aardappelzetmeel.

Het Voedingscentrum vindt het onzinnig dat Verburgh wel havermout aanbeveelt. Dit bevat immers dezelfde glycemische waarde als andere granen. Inderdaad komt de glycemische waarde overeen, maar havermout bevat wel veel meer nutritiënten dan de gangbare granen, en mits goed bereid, mis je er het giftige fytinezuur mee dat wel in bijvoorbeeld volkorenbrood zit.

Als je havermout eet, zorg er wel voor dat je het op de juiste wijze bereidt.
Meer over de schadelijke effecten van fytinezuur vind je hier.

Hoe erg zijn suikerpieken?

Kris verburgh beweert dat je suikerpieken moet voorkomen. Dit komt volgens hem met name door koolhydraatrijk voedsel dat een hoge “glycemische index” heeft. Het Voedingscentrum staat op het standpunt dat er onvoldoende bewijs is dat hoog-glycemisch voedsel het risico op chronische ziekten vergroot. Hiermee lijken ze achter de feiten aan te lopen, want inmiddels Verburgh zeker niet de enige die chronische ziekten wijten aan onze hoge inname van suiker en koolhydraten.

Lees meer over suiker in ons Dossier Suiker.
De ideeën van Kris Verburgh kort uitgelegd

[adrotate banner=”19″]Hebben we voedingssuplementen nodig?

Verburgh prijst voedselsupplementen aan, maar het Voedingscentrum acht deze niet nodig bij een volwaardige voeding. Alleen voor zwangere vrouwen en bepaalde bevolkingsgroepen hebben deze nut. Maar het probleem is juist dat gangbare voeding vaak niet meer volwaardig is omdat mineralen als selenium en magnesium steeds minder in planten worden aangetroffen.

Het Voedingscentrum zegt ook dat je genoeg hebt aan 200 gram groente per dag. Traditionele diëten en ook steeds meer voedingswetenschappers zeggen echter: hoe meer groente, hoe beter. Dan is 200 gram een erg schraal beetje.

Lees hier over onderzoek waaruit blijkt dat selenium vaak ontbreekt in huidige voeding
Onderzoeksjournalist Michael Pollan zegt het ook: eet vooral groente
Volgens huisarts Daphne Miller zit vooral eten van gezonde grond tjokvol goede voedingsstoffen.

Paleo-dieet en het eten van granen

Het Voedingscentrum vindt dat Verburgh gevaarlijke standpunten inneemt die slecht onderbouwd zijn. Met name het standpunt van Verburgh over granen is een steen des aanstoots. De Voedselzandloper raadt aan om zeer weinig granen te eten, om het aantal koolhydraten te beperken.

Geen granen, is eerder een culturele discussie. Granen worden vanaf 4000 v Chr (de Soemeriërs) gegeten en eigenlijk overal ter wereld.

Verder Verburgh toont zich hier aanhanger van het extreme paleodieet dat stelt: zesduizend jaar granen is een momentopname als je bedenkt dat mensen al een miljoen jaar daarvoor geen granen verbouwden en ook overleefden. De grote vraag in dit debat is: hoe overleefden zij dat?

Meer bewijs voor nut vet oerdieet
Trend voor 2014: terug naar de steentijd
Vijftien gezonde granen, alternatieven voor tarwe en witte rijst

Eiwitten

De Zandloper adviseert om dagelijks vette vis als makreel of zalm te eten. Liever geen rood vlees, wel gevogelte, eieren, tofu en quorn, tot zo’n 150 tot 200 gram per dag.

Het Voedingscentrum adviseert een kleinere hoeveelheid: tot 125 gram per dag van dergelijke producten, inclusief vleeswaren op brood en dan liefst magere varianten, twee maal per week te vervangen door vis, waarvan een keer vette vis. Giftige zware metalen uit vervuild zeewater gaan vooral in het vet van vis zitten, vandaar. Dit lijkt dus zeker geen dom advies.

Verburgh zit meer op de paleo-lijn, (veel vlees en vis). Terwijl onderzoek in de Blue Zones laat zien dat voor de kerngezonde oudjes daar, vlees, kaas, ei en vis eerder een accent vormen bij hun eten dan de hoofdmoot.

Het Voedingscentrum weerspreekt Verburgh terecht op het punt dat broccoli meer eiwit bevat dan steak. Broccoli bevat 3 gram eiwit per 100 gram, steak 22 gram eiwit per 100 gram. Verburgh denkt ook dat we het zonder zuivel kunnen stellen omdat in broccoli ook veel kalk zit. Volgens het Voedingscentrum moet je dan dagelijks 3 kilo broccoli eten om aan je kalk te komen. En het is bekend dat bijvoorbeeld veganisten moeten oppassen voor tekorten aan eiwitten, calcium en vitamine B, stoffen die juist wel in zuivel zitten.

Dit gebeurt er als broccoli net zo gepromoot wordt als Coca-Cola
Voedsel waarmee je de 100 kunt halen: vette zalm
Geen kwik maar Omega-3 in je vis

Chocola, suikers, vetten

De Voedselzandloper beveelt pure chocola aan. Het Voedingscentrum erkent de gunstige werking op hart en bloedvaten, maar tekent hier terecht bij aan, dat chocola ook verkeerde verzadigde vetten bevat die hier juist weer slecht voor zijn. Chocola bevat bovendien veel calorieën. Verburgh beveelt vooral omega 3 rijke plantaardige vetten aan. Het Voedingscentrum stelt terecht dat ook smeer- en bereidingsvetten belangrijk zijn, ze helpen de opname van onmisbare stoffen als vitamine A, D, E en essentiële vetzuren. Tot zover alleen maar verstandige taal uit Den Haag.

Maar op suikergebied slaat het Voedingscentrum helaas de plank weer helemaal mis. Verburgh stelt terecht dat geraffineerde suiker en aspartaam beter helemaal vermijden kunnen worden. Hij voert hier gedegen onderzoeken bij aan. Het voedingscentrum vindt het helemaal mijden van suiker onnodig. Zoet broodbeleg, zeggen zij, past prima in een gezond eetpatroon. Aspartaam vindt zij veilig binnen bepaalde grenzen. Het ziet bovendien geen extra gezondheidsvoordelen in vervangers als stevia, tagatose en agavenectar.

Pure chocolade, een ware superfood
Vet en zoet zijn vriendjes van Alzheimer
Dossier Suiker

Kleine stapjes of je nek uitsteken?

Het Voedingscentrum doet consciëntieus en nauwkeurig onderzoek en beweert zeker niet zo maar wat, maar lijkt wat al te voorzichtig. Bovendien gaat het Voedingscentrum uit van de Nederlandse eetcultuur. De kosmopolitische Verburgh haalt inspiratie uit de hele wereldkeuken. Bovendien is hij niet bang te denken: en als de meerderheid met zijn gangbare eten nu eens ongelijk heeft?

Lees ook onze kritische bespreking van de ideeën van de Voedselzandloper door Frank Flippo

Lees ook de visie van deze twee experts over gezond eten:
Daphne Miller: waarom viezigheid zo belangrijk is voor onze gezondheid.
De simpele eetregels van Michael Pollan: eet echt voedsel, niet teveel, vooral groentes.

Bronnen: Voedingscentrum, Voedselzandloper

Deze pagina is onderdeel van ons Dossier Gezond Eten. Meer weten? Hier lees je nog meer over gezond eten

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *